PGS.TS.BS Nguyễn Đình Hòa hiện là Nhà sáng lập hệ thống Medicare kiêm Viện trưởng Viện nghiên cứu ứng dụng tế bào gốc. Là chuyên gia tiên phong trong lĩnh vực phẫu thuật cột sống và y học tái tạo tại Việt Nam, anh Hòa đã dành nhiều tâm huyết cho việc chuẩn hóa quy trình “Total Care” và phổ biến tri thức y khoa chính thống cho cộng đồng.

Trong tập này của The Quoc Khanh Show, cuộc đối thoại của bác sĩ Nguyễn Đình Hòa cùng host Quốc Khánh sẽ mở ra thực trạng báo động về các bệnh lý âm thầm ở người trẻ, dân văn phòng – những người đang phải “trả giá” cho sự tiến hóa và lối sống hiện đại bằng chính sức khỏe của đĩa đệm. Để từ đó, cung cấp cẩm nang thiết thực để bạn bảo vệ “cột của sự sống”, duy trì năng suất lao động và hạnh phúc tự thân trong một thế giới đầy áp lực. 

Những “kẻ thù” âm thầm tàn phá cột sống trong lối sống hàng ngày

Rất nhiều người trong chúng ta đang vô tình tàn phá cột sống mỗi ngày mà không hề hay biết, bắt đầu từ những thói quen sinh hoạt tưởng chừng như vô hại.

Thói quen nguy hiểm và ít ai ngờ tới nhất chính là hút thuốc lá. Về mặt giải phẫu, đĩa đệm không được nuôi dưỡng trực tiếp bằng các mạch máu lớn mà thông qua quá trình thẩm thấu từ hệ thống vi mạch. Chất độc trong khói thuốc lá làm tiêu hủy các vi mạch này, khiến đĩa đệm rơi vào tình trạng “chết đói”, bị khô xơ, đẩy nhanh tốc độ thoái hóa và dẫn đến thoát vị. Bên cạnh đó, làn sóng thừa cân và béo phì cũng đặt lên cột sống một gánh nặng cơ sinh học khổng lồ: cứ mỗi kilogram cân nặng tăng thêm, đĩa đệm phải chịu thêm áp lực tương đương khoảng 100 pounds.

Sự bùng nổ của công nghệ cũng biến lối sống văn phòng trở thành “chiến trường” của bệnh lý cột sống. Việc cúi đầu dùng smartphone hay ngồi gập lưng trước máy tính trong nhiều giờ liền làm sai lệch hoàn toàn đường cong sinh lý tự nhiên của cổ và lưng. Ngay cả trong hoạt động thường ngày, thói quen cúi gập lưng để bê vác vật nặng thay vì ngồi xuống hạ trọng tâm cũng vô tình bẻ cong “bản lề” cột sống, lâu dần dẫn đến trượt hoặc thậm chí gãy eo đốt sống.

Đáng chú ý, bi kịch còn đến từ việc tập luyện thể thao sai cách. Thể thao rất tốt, nhưng khi tập luyện theo phong trào hối hả ví dụ như xách vợt ra sân chơi các môn xu hướng như Pickleball mà bỏ qua việc tầm soát thể trạng, cấu trúc giải phẫu hay bệnh lý nền lại có thể phản tác dụng. Khi cơ thể đang thừa cân hoặc có sẵn thoái hóa nhẹ, việc di chuyển sai trọng tâm dễ gây ra những vết rách vi thể (micro-fracture) ở đĩa đệm. Điều này khiến nhân nhầy bứt phá ra ngoài, chèn ép nghiêm trọng vào dây thần kinh và buộc người bệnh phải đối mặt với can thiệp phẫu thuật ngoài ý muốn.

Nếu người trẻ không sớm nhận ra và kiểm soát các cơn đau lưng cấp tính, chúng sẽ dần chuyển thành đau mãn tính. Khi đó, việc điều trị trở nên khó khăn hơn rất nhiều, đồng thời ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống và năng suất lao động.

Đột phá của y học hiện đại và sức mạnh tâm lý trong điều trị

Bước sang khía cạnh điều trị, PGS.TS.BS. Nguyễn Đình Hòa mang đến góc nhìn đầy lạc quan khi khẳng định nền y học Việt Nam đã bắt kịp những tiến bộ hàng đầu thế giới, xóa bỏ hoàn toàn định kiến lo sợ “mổ cột sống là rủi ro 50/50”.

Hiện nay, sự hỗ trợ của Robot phẫu thuật, công nghệ nội soi, hệ thống định vị Navigator và nẹp vít thế hệ mới cho phép các bác sĩ giải phóng chèn ép thần kinh và tái tạo cấu trúc giải phẫu với độ chính xác tuyệt đối. Ở chiều sâu của y học tương lai, y học tái tạo và tế bào gốc đang mở ra những kỷ nguyên mới. Việc kết hợp tế bào gốc tự thân (tách từ tủy xương) với xương ghép để hàn xương đã được FDA công nhận và ứng dụng thường quy. Trong tương lai gần, các liệu pháp gen, biopharma và sóng cao tần (Radio frequency) hứa hẹn sẽ chữa lành tận gốc các tổn thương đĩa đệm thay vì chỉ giải quyết phần ngọn chèn ép.

Tuy nhiên, công nghệ hiện đại mới chỉ đóng góp một nửa vào sự thành công; nửa còn lại phụ thuộc vào sức mạnh tâm lý và phản xạ thần kinh của người bệnh.

Những cơn đau cột sống kéo dài nếu không được can thiệp sớm sẽ tạo thành một “nếp hằn” trên vỏ não, hình thành phản xạ đau mãn tính. Điều này đẩy người bệnh vào vòng xoáy trầm cảm, tiêu cực, thậm chí cảm thấy bản thân trở thành gánh nặng. Thực tế lâm sàng cho thấy, những bệnh nhân giữ được tâm lý chủ động, tích cực luôn có tốc độ bình phục kinh ngạc. Ngược lại, thái độ buông xuôi, thụ động chỉ muốn “tìm chỗ nằm” sẽ cản trở quá trình phục hồi. Chính vì vậy, mô hình điều trị cột sống tân tiến hiện nay bắt buộc phải tích hợp cả trị liệu nhận thức và chăm sóc tâm lý cho bệnh nhân.

“Bảo dưỡng” cột sống đúng cách – Từ không gian làm việc đến lối sống hằng ngày

Để bảo vệ “cột của sự sống”, chúng ta không thể đợi đến khi có bệnh mới chữa, mà cần chủ động “bảo dưỡng” đĩa đệm thông qua dinh dưỡng, môi trường làm việc và vận động đúng cách.

Về mặt dinh dưỡng, đĩa đệm cần được thẩm thấu oxy và chất dinh dưỡng qua đường máu. Một chế độ ăn giàu canxi, hạn chế tuyệt đối thức ăn nhanh (fast food) kết hợp với các bài tập vận động giúp tăng cường dung tích phổi sẽ đảm bảo nguồn máu giàu oxy nhất đi nuôi dưỡng đĩa đệm.

Đối với không gian làm việc văn phòng, bạn cần chủ động thiết lập lại tư thế chuẩn: điều chỉnh bàn ghế sao cho vai song song với mặt bàn, sử dụng màn hình máy tính đủ lớn và đặt thẳng tầm mắt để giữ cho cổ không bị cúi gập (bảo tồn đường cong sinh lý hơi ngửa về sau của đốt sống cổ). Đặc biệt, trước khi đi ngủ, đĩa đệm vốn bị nén cả ngày giống như một chiếc “bóng hơi” căng thẳng. Việc thực hiện các bài tập ngửa cột sống nhẹ nhàng và xoay cằm sẽ giúp trả lại đường cong tự nhiên, tản đều lực và giúp đĩa đệm “hít thở” phục hồi qua đêm.

Không có tư thế cố định nào là hoàn hảo tuyệt đối nếu duy trì quá lâu. Cứ sau 30 đến 60 phút, bạn bắt buộc phải đứng dậy đi lại hoặc dùng bàn làm việc đứng (standing desk) để giải phóng áp lực đĩa đệm.

Cuối cùng, khi nhắc đến môn thể thao tốt nhất cho cột sống, bơi lội chính là “môn thể thao vàng” số 1. Khi chúng ta đứng hoặc ngồi, cột sống phải gánh chịu lực hút liên tục của trọng lực Trái Đất. Khi bơi, cơ thể nằm ngang trong nước cùng với lực đẩy Archimedes sẽ triệt tiêu gần như hoàn toàn áp lực trọng lực lên các đốt sống. Đây vừa là phương pháp phòng ngừa thoái hóa hiệu quả nhất, vừa là bài tập phục hồi chức năng lý tưởng cho những người sau phẫu thuật hoặc đang điều trị đau lưng mãn tính.

Cột sống không chỉ nâng đỡ cơ thể mà còn nâng đỡ chất lượng sống của mỗi con người. Thay đổi những thói quen nhỏ từ dáng ngồi, từ bỏ thuốc lá, thiết lập lại bàn làm việc cho đến việc dành thời gian thả mình dưới làn nước mát của bể bơi chính là khoản đầu tư thông minh và bền vững nhất cho sức khỏe của bạn ngay từ hôm nay.
Để nghe trọn vẹn cuộc trò chuyện, mời quý khán giả xem video tại link sau.