Đặc biệt, qua lăng kính của không gian đối thoại “The Morning Talk” – chuỗi podcast đặc biệt chào mừng kỷ niệm 30 năm thành lập ngân hàng OCB, với những chia sẻ truyền cảm hứng từ trải nghiệm thực tế của các khách mời và câu chuyện lần này sẽ khắc họa mối quan hệ hợp tác chiến lược giữa doanh nghiệp và một định chế tài chính có lối đi khác biệt, chọn đồng hành bằng sự lắng nghe, tin tưởng và thấu hiểu sâu sắc, từ đó kiến tạo nên một “Bình minh thịnh vượng” riêng biệt.

Sự kiện “Thiên nga đen” và bản ngã của người thuyền trưởng

Giai đoạn 2008 – 2012, sự bùng nổ của thị trường bất động sản mang lại cho HAGL một nguồn lực tài chính dồi dào. Tận dụng lợi thế này, tập đoàn đã quyết định chuyển dịch chiến lược sang nông nghiệp, đầu tư toàn lực vào 80.000 ha cao su tại Lào và Campuchia. Dưới góc độ đầu tư, đây là một nước đi được xây dựng dựa trên kỳ vọng dài hạn về chu kỳ tăng trưởng của thị trường hàng hóa.

Tuy nhiên, thị trường toàn cầu luôn chứa đựng những biến số nằm ngoài các mô hình dự phóng. Năm 2016, giá cao su thế giới bất ngờ giảm từ mức kỳ vọng 1.400 USD/tấn xuống còn 1.100 USD/tấn, thấp hơn giá thành sản xuất, qua đó trực tiếp làm đứt gãy dòng tiền dự kiến của doanh nghiệp. Khối nợ 36.000 tỷ đồng và tình trạng mất thanh khoản lúc bấy giờ là hệ quả tất yếu khi chu kỳ thị trường bất ngờ đảo chiều.

Đặt trong bối cảnh thị trường hàng hóa toàn cầu, biến cố thanh khoản của HAGL thập kỷ trước mang bóng dáng của một rủi ro vĩ mô hơn là sự đứt gãy trong năng lực quản trị.

Đáng chú ý, khi đối diện với áp lực tài chính lớn, phản xạ của nhiều lãnh đạo là sử dụng các nghiệp vụ tài chính phức tạp để che đậy, hoặc dùng dòng tiền từ dự án mới để “bơm” cho dự án cũ. Tuy nhiên, Chủ tịch của Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai lúc bấy giờ đã chọn một con đường khác biệt: Trực tiếp công khai minh bạch toàn bộ tình trạng thực tế của doanh nghiệp. Quyết định không né tránh sự thật này chính là “chìa khóa” giúp HAGL giữ được uy tín, từ đó mở đường cho các cuộc đàm phán tái cấu trúc dòng vốn với các đối tác chiến lược sau này.

Triết lý “Thực chứng” của OCB: Tháo gỡ nút thắt, khơi thông dòng chảy

Trong thời khắc thử thách nhất, hành trình hồi sinh của HAGL mang đậm dấu ấn của những đối tác chiến lược có tầm nhìn, tiêu biểu OCB. Trong bối cảnh các quy chuẩn tín dụng truyền thống dễ dàng đánh trượt những doanh nghiệp đang âm dòng tiền, đội ngũ lãnh đạo OCB đã chọn cách tiếp cận “thực chứng”: trực tiếp thực địa hàng tuần liền tại các nông trường bạt ngàn ở Việt Nam, Lào và Campuchia để đo lường giá trị thật.

Với sự am hiểu sâu sắc về đặc thù ngành nông nghiệp – từ chu kỳ sinh trưởng của cây chuối đến tiềm năng của sầu riêng và cà phê – OCB đã nhận diện được giá trị nội tại của doanh nghiệp đang bị “đóng băng” bởi những nút thắt tài chính chồng chéo, linh hoạt sát cánh cùng đối tác để biến nguy thành cơ. Trải lòng trong chương trình, doanh nhân Đoàn Nguyên Đức đã dành những lời trân trọng nhất khi nói về bước ngoặt này: “Họ chỉ gỡ cái nút thắt tài chính ra thôi là tôi ra hết… không những dư tài sản mà tài sản của tôi còn rất nhiều”. Sự thấu hiểu của OCB không dừng lại ở con số, mà là sự tin tưởng vào mô hình kinh doanh thực tế đang tạo ra dòng tiền dương

Hành động này không đơn thuần là một nghiệp vụ tín dụng, mà còn thể hiện triết lý hoạt động của OCB trong suốt 30 năm qua: Trở thành “điểm tựa” vững chắc đồng hành cùng doanh nghiệp Việt. Không chỉ cung cấp giải pháp tài chính, OCB còn tiếp thêm niềm tin để HAGL thực hiện mục tiêu đưa dư nợ ngân hàng về mức 0 đồng vào cuối năm 2025 – một cái kết đẹp cho chặng đường tái cấu trúc gần một thập kỷ.  Đây là biểu tượng của một mối quan hệ đối tác chiến lược dựa trên sự thấu hiểu, bền bỉ và tầm nhìn chung về một nền nông nghiệp xanh, thịnh vượng.

Tái định vị chiến lược và sức bền từ “tài sản vô hình”

Bước qua giai đoạn thăng trầm nhờ sự khơi thông dòng vốn, HAGL cho thấy sự trưởng thành vượt bậc trong tư duy quản trị chiến lược. Tập đoàn từ bỏ những kỳ vọng mở rộng tràn lan để thiết lập một kỷ luật tài chính khắt khe: Cố định tỷ lệ nợ vay ở mức an toàn, không vượt quá 25% tổng tài sản và 50% vốn chủ sở hữu.

Trong khâu vận hành, chiến lược “lấy ngắn nuôi dài” được áp dụng triệt để. Cây chuối được chọn làm “đòn bẩy thanh khoản”, tạo dòng tiền nhanh và xoay vòng vốn liên tục để duy trì bộ máy. Khi cấu trúc tài chính đã vận hành ổn định, doanh nghiệp lập tức tăng tốc, mở rộng đầu tư sang  các loại cây có biên lợi nhuận cao như sầu riêng và đặc biệt là cà phê với quy mô lên tới 20.000 ha. Việc dịch chuyển sang mô hình “kiềng ba chân” này giúp HAGL phân tán rủi ro, không còn phụ thuộc vào một chu kỳ hàng hóa đơn lẻ.

Bên cạnh chiến lược sắc bén, điểm tựa thực sự giúp HAGL trụ vững trong tâm bão còn đến từ một khối “tài sản vô hình” vô giá: Nguồn vốn nhân lực. Việc 900 nhân sự cốt cán chấp nhận ở lại, đồng cam cộng khổ làm việc không lương trong nhiều tháng liền, là minh chứng cho một nền tảng văn hóa doanh nghiệp gắn kết. Khối tài sản ấy không sinh ra từ những khẩu hiệu, mà được bồi đắp từ sự thấu cảm của người đứng đầu – một Chủ tịch sẵn sàng xuống nông trường, chia sẻ sức ép và san sẻ  những thành quả thiết thực nhất khi doanh nghiệp dần hồi phục.

Khát vọng khai mở nền nông nghiệp xanh bền vững

Làm nông nghiệp không giống bất động sản. Nó là ngành đòi hỏi hàm lượng trí tuệ và chất xám cực cao. Bạn không thể trồng cây rồi mới đi tìm đầu ra, mà phải nhìn thấy thị trường trước khi xuống giống.

Không dừng lại ở bài toán sinh tồn, HAGL đang bước vào một chu kỳ phát triển mới với định vị hoàn toàn khác: Trở thành doanh nghiệp dẫn dắt nền nông nghiệp xanh, bền vững.

Doanh nhân Đoàn Nguyên Đức đang tái định nghĩa mô hình canh tác quy mô lớn tại Việt Nam: Nông nghiệp hiện đại không chỉ dựa vào quỹ đất, mà phải dựa trên hàm lượng chất xám. Doanh nghiệp đang áp dụng triệt để mô hình kinh tế tuần hoàn, tối ưu hóa từ quy trình quản trị dinh dưỡng đến bảo vệ thực vật. Việc kiên định tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe như GlobalGAP để mở đường đưa nông sản chinh phục các thị trường khó tính nhất như Nhật Bản, Châu Âu chính là lời giải cốt lõi cho bài toán đầu ra bền vững.

Ở chương mới này, nông nghiệp với vị thuyền trưởng của HAGL không chỉ là những bài toán kinh doanh khô khan, mà là sự say mê kiến tạo giá trị thực: “Nông nghiệp phải đam mê thì mới nhìn cái cây lớn hàng ngày làm cho mình thích thú.” Như cách ông ví von về niềm vui đơn giản của mình “xách xe vào trong vườn chuối thấy phiêu nhiều hơn”. Động lực ấy đang tạo đà để HAGL hiện thực hóa tham vọng trở thành công ty nông nghiệp số 1 Việt Nam.

Từ đỉnh cao của sự bùng nổ tài sản, đi qua thung lũng của khủng hoảng thanh khoản để rồi trỗi dậy mạnh mẽ, hành trình của Bầu Đức và HAGL là minh chứng sống động cho sức bật kiên cường của doanh nghiệp Việt.

Câu chuyện ấy để lại một bài học vĩ mô sâu sắc: Rủi ro thị trường là biến số không thể tránh khỏi, nhưng sự minh bạch, năng lực thích ứng và đặc biệt là sự đồng hành chiến lược từ các định chế tài chính như OCB chính là “mỏ neo” giữ cho doanh nghiệp không chìm trong giông bão. Chặng đường 30 năm kiến tạo của OCB và hành trình tái sinh của HAGL đã gặp nhau ở một điểm chạm hoàn mỹ về tầm nhìn. Đó vừa là câu chuyện hợp tác tháo gỡ khó khăn tài chính, đồng thời là cái bắt tay lịch sử để cùng nhau kiến tạo một hệ sinh thái nông nghiệp xanh, góp phần nâng tầm vị thế nông sản Việt trên bản đồ kinh tế toàn cầu.

Để nghe lại những chia sẻ đầy dung dị mà chân thành của doanh nhân Đoàn Nguyên Đức, Chủ tịch Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai trong tập 3 của series The Morning Talk, mời các bạn theo dõi tại đây.