Trong chương trình Wealth-Being, anh Hyun Dongsik – Chủ tịch HĐTV Công ty Quản lý quỹ KIM Việt Nam chia sẻ những bài học từ kinh nghiệm phát triển của Hàn Quốc, đặc biệt là mô hình chaebol, đồng thời đưa ra góc nhìn về rủi ro nợ, cơ cấu thị trường chứng khoán và vai trò của các quỹ nội địa trong 3–5 năm tới.

Tập đoàn lớn cần được phát triển để cạnh tranh quốc tế

Đối với những nền kinh tế có quy mô vừa và nhỏ, việc tập trung nguồn lực để hình thành các tập đoàn lớn có thể tạo ra sức bật nhanh hơn. Theo anh Hyun Dongsik, bài học từ Hàn Quốc cho thấy mục tiêu của mô hình này không nên là tạo ra những doanh nghiệp thống lĩnh thị trường nội địa, mà là lựa chọn và bồi dưỡng những doanh nghiệp có năng lực cốt lõi để cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Anh ví điều này như xây dựng một đội tuyển quốc gia: chọn những “người chơi” tốt nhất để thi đấu bên ngoài, thay vì chỉ cạnh tranh trong nước.

Tuy nhiên, mô hình chaebol cũng cho thấy mặt trái của việc tập trung nguồn lực. Nếu các ưu đãi về vốn và chính sách bị sử dụng cho lợi ích cá nhân hoặc chảy vào những lĩnh vực tạo lợi nhuận nhanh, rủi ro đối với nền kinh tế sẽ gia tăng. Với Việt Nam, điều này đặt ra yêu cầu điều hướng vốn mạnh hơn vào công nghệ cao, sản xuất và chế tạo, thay vì phụ thuộc quá lớn vào bất động sản và xây dựng. Quá trình này có thể tạo ra một số đánh đổi trong ngắn hạn, nhưng cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn.

Kiểm soát rủi ro nợ và đa dạng hóa thị trường chứng khoán

Một điểm đáng chú ý khác là sự tương đồng giữa Việt Nam hiện nay và Hàn Quốc trước cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997. Theo số liệu được chia sẻ trong chương trình, tổng nợ trên GDP của Việt Nam hiện khoảng 164%, gần với mức 168% của Hàn Quốc năm 1996. Dù vậy, cấu trúc nợ của Việt Nam được đánh giá là ít rủi ro hơn khi tỷ lệ nợ doanh nghiệp thấp hơn và không chịu áp lực lớn từ các khoản nợ ngoại tệ ngắn hạn bằng USD.

Bài học quan trọng từ Hàn Quốc nằm ở cách tái cấu trúc sau khủng hoảng. Quốc gia này đã mạnh tay sàng lọc các doanh nghiệp yếu kém và tập trung nguồn lực vào những ngành có khả năng tạo lợi thế cạnh tranh như công nghệ, bán dẫn và sản xuất. Trong khi đó, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện vẫn có mức độ tập trung cao khi ngân hàng và bất động sản chiếm khoảng 60% tổng vốn hóa. Vì vậy, việc mở rộng cơ cấu ngành, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp công nghệ, sản xuất mới và đổi mới sáng tạo niêm yết sẽ là một bước quan trọng để thị trường phản ánh đầy đủ hơn cấu trúc của nền kinh tế.

Phát triển quỹ nội địa để tạo nguồn vốn dài hạn

Mảnh ghép cuối cùng nằm ở việc hình thành một nguồn vốn dài hạn đủ lớn trong nước. Kinh nghiệm từ các nền kinh tế đi trước cho thấy khi GDP bình quân đầu người tiến gần mốc 5.000 USD, hành vi đầu tư thường bắt đầu thay đổi: nhà đầu tư cá nhân dần chuyển từ tự đầu tư sang ủy thác một phần tài sản cho các công ty quản lý quỹ và chuyên gia tài chính. Trung Quốc từng chứng kiến xu hướng này rõ nét vào khoảng năm 2010 khi ngành quản lý tài sản bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh.

Việc tập trung phát triển các tập đoàn lớn là điều cần thiết đối với các quốc gia nhỏ. Tương tự như đội bóng quốc gia, chính phủ sẽ bồi dưỡng người chơi tốt nhất để thi đấu quốc tế, chứ không phải để đấu với đội nước nhà.

– Anh Hyun Dongsik

Đối với Việt Nam, để thúc đẩy quá trình này, cơ chế chính sách đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Một hướng đi có thể tham khảo là mô hình Thái Lan, nơi người lao động tham gia quỹ hưu trí hoặc các sản phẩm đầu tư dài hạn được hưởng ưu đãi thuế, đổi lại cam kết nắm giữ trong nhiều năm. Đồng thời, việc nới lỏng hợp lý quy định đầu tư của các quỹ hưu trí, cho phép phân bổ một phần vào cổ phiếu thay vì chỉ giới hạn ở trái phiếu hoặc tiền gửi, có thể giúp tăng hiệu quả dài hạn của tài sản và tạo thêm nguồn vốn ổn định cho doanh nghiệp.

Từ bài học chaebol đến cải cách thị trường quản lý tài sản, điểm chung trong những chia sẻ của anh Hyun Dongsik nằm ở một tư duy xuyên suốt: tăng trưởng bền vững không chỉ đến từ việc có nhiều vốn hơn, mà phụ thuộc vào việc dòng vốn được phân bổ cho ai, trong bao lâu và với mục tiêu nào.

Trong giai đoạn 3–5 năm tới, nếu Việt Nam đồng thời nâng cao chất lượng các tập đoàn đầu tàu, đa dạng hóa cấu trúc thị trường chứng khoán và xây dựng được một hệ sinh thái quỹ nội địa đủ mạnh, thị trường vốn có thể không chỉ là nơi giao dịch tài sản, mà trở thành một cấu phần quan trọng trong quá trình nâng cấp năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Lắng nghe trọn vẹn cuộc trò chuyện với anh Hyun Dongsik – Chủ tịch HĐTV Công ty Quản lý quỹ KIM Việt Nam trong chương trình Wealth-Being trên kênh Vietsuccess.