Trong tập đầu tiên của chuỗi nội dung First Time To Spend, chị Nguyễn Thị Hương Giang, Founder & CEO của Tititada đã bóc tách những bài học “xương máu” giúp hành trình tự lập của bạn trở nên vững vàng và chuyên nghiệp hơn.

Quỹ khẩn cấp: Tấm lưới an toàn trước khi “rời tổ”

Việc đầu tiên khi đi thuê nhà là phải xác định được tài chính của mình, tức là bạn phải tiết kiệm được khoảng 3 đến 6 tháng chi phí trước khi dọn ra ở riêng. Nếu chưa có, hãy tạm thời ở cùng ba mẹ để tích lũy. – Chị Nguyễn Thị Hương Giang, Founder & CEO của Tititada

Nhiều người trẻ mắc sai lầm khi vội vã rời khỏi gia đình ngay khi có thu nhập đầu tiên mà thiếu đi sự chuẩn bị về mặt dự phòng. Để thực sự tự lập, bạn cần có khả năng tự xoay sở trước các biến cố mà không phải quay về “cầu cứu” cha mẹ. Sự chuẩn bị này bao gồm việc xây dựng một quỹ dự phòng và thiết lập một ngân sách thuê nhà cực kỳ kỷ luật.

Do vậy, chị Hương Giang nhấn mạnh điều kiện tiên quyết không phải là tìm phòng ưng ý, mà là năng lực tài chính: “Việc đầu tiên khi đi thuê nhà là phải tiết kiệm được khoảng 3 đến 6 tháng chi phí trước khi dọn ra ở riêng. Nếu chưa có, hãy tạm thời ở cùng ba mẹ để tích lũy”.

Lưu ý rằng, con số này phải dựa trên mức chi tiêu dự kiến khi sống một mình (bao gồm tiền nhà, điện nước, ăn uống), chứ không phải mức chi tiêu khi còn ở với phụ huynh. Đây chính là “quỹ dự phòng” tối thiểu để bạn không rơi vào hoảng loạn nếu chẳng may mất việc hoặc ốm đau đột xuất.

Song song với việc chuẩn bị quỹ dự phòng, quản lý dòng tiền khi ở trọ cũng đòi hỏi một kỷ luật thép. Từ kinh nghiệm của mình, chị Giang cho rằng “Chi phí để thuê một căn nhà đầu tiên chỉ nên chiếm khoảng 30% của thu nhập thôi.” 

Hãy nhìn vào bài toán thực tế cho một người trẻ mới ra trường có mức lương 10 triệu đồng/tháng tại các thành phố lớn như TP.HCM, dựa trên nguyên tắc 80/20, thì sau khi trích 20% để tiết kiệm, bạn còn 8 triệu để chi tiêu cho toàn bộ cuộc sống: ăn uống, đi lại, quan hệ xã hội, điện thoại, và tiền nhà. Nguyên tắc tài chính cá nhân phổ biến nhất là không dành quá 30% thu nhập cho tiền thuê nhà, tức tối đa 3 triệu đồng trong trường hợp này. Đây không phải con số tùy tiện. Đây là giới hạn để phần còn lại của cuộc sống bạn còn có thể vận hành được.

Nghe có vẻ đơn giản, nhưng vấn đề nằm ở chỗ: khi đi xem nhà thực tế, ranh giới 3 triệu rất dễ bị phá vỡ. Chẳng hạn, bạn thấy căn 3 triệu hơi cũ nên quyết định “nhích nhẹ” lên căn 3,5 triệu cho đẹp. Đừng làm thế! Bởi lẽ “Chỉ cần mình nhích lên từ 3 triệu lên 3,5 triệu là tự dưng tài chính của mình sẽ vất vả ngay,” chị Giang nhấn mạnh. 

Nửa triệu đồng tưởng nhỏ, nhưng thực tế đó là 25% quỹ tiết kiệm hàng tháng bị cắt đi, hoặc là những bữa ăn bị co kéo đến mức căng thẳng. Do vậy, theo chị Giang, việc xác định ngân sách cần dựa trên quy tắc 30% thu nhập và sự nghiêm túc tuyệt đối.

Bài toán giữa vị trí và những “chi phí ẩn”

Vị trí sẽ quyết định cái thời gian đi lại và rất nhiều những cái chi phí khác. Vì việc di chuyển bao gồm các chi phí ẩn mà mình không tính.

Khi đã xác định được ngân sách, câu hỏi tiếp theo là: thuê ở đâu? Và đây là lúc một trong những sai lầm phổ biến khác xảy ra: chọn nhà xa để tiết kiệm tiền phòng mà không tính đến cái giá thật sự phải trả.

Hãy tưởng tượng xem, một căn phòng 2,5 triệu ở vùng ven nghe rất hấp dẫn so với căn 3,5 triệu gần trung tâm. Nhưng khi cộng vào tiền xăng đi về mỗi ngày, hao mòn máy móc, tiền đặt xe công nghệ hoặc phí gửi xe tại công ty mỗi khi bạn có tiệc tùng hoặc phải về muộn và đặc biệt là 1–2 tiếng kẹt xe mỗi ngày có thể bào mòn năng lượng cá nhân,… con số thực tế có thể không còn chênh nhau bao nhiêu. 

Việc lựa chọn vị trí không chỉ đơn thuần là tìm nơi ở gần nơi làm việc, mà còn là bài toán tối ưu hóa tổng chi phí sinh hoạt. Một căn nhà giá rẻ nhưng quá xa trung tâm có thể kéo theo hàng loạt chi phí phát sinh mà người thuê thường bỏ qua trong kế hoạch ban đầu. Cho nên “vị trí sẽ quyết định thời gian đi lại và cũng sẽ quyết định rất nhiều những cái chi phí khác.” Đó là lý do chị Hương Giang khuyên người trẻ nên ưu tiên ở gần nơi làm việc, dù phải thuê phòng nhỏ hơn.

Bởi lẽ việc thuê một căn phòng nhỏ hơn nhưng gần trung tâm không phải là sự lãng phí, mà là đầu tư cho tốc độ thăng tiến. Khi bạn tiết kiệm được thời gian đi lại, bạn có thể toàn tâm toàn ý cho công việc, tái tạo năng lượng và nắm bắt cơ hội tốt hơn.

Hợp đồng thuê nhà – Tấm khiên bảo vệ pháp lý và trách nhiệm dân sự

Nếu vẫn còn băn khoăn và chưa thoải mái khi đi xem nhà, đừng ngại ngần hoãn ký hợp đồng và yêu cầu thêm thông tin để kiểm tra.

Khi đã chọn được căn phòng ưng ý, bước tiếp theo cũng không kém phần quan trọng: đọc kỹ hợp đồng. Khi đặt bút ký vào hợp đồng thuê nhà, bạn đang thực hiện một nghĩa vụ và trách nhiệm dân sự. Người thuê nhà lần đầu cần tỉnh táo trước áp lực từ môi giới và phải trực tiếp xác minh quyền sở hữu của chủ nhà để tránh các rủi ro pháp lý. Việc xác minh này bao gồm: 

• Xác minh chủ sở hữu: Đây là bước quan trọng để tránh tranh chấp không đáng có. Phải đối chiếu CMND/CCCD của người cho thuê với Sổ hồng/Sổ đỏ. Đặc biệt lưu ý trường hợp con cái đứng ra cho thuê hộ cha mẹ đang ốm; hãy yêu cầu xác nhận rõ ràng để tránh bị kẹt vào các tranh chấp gia đình sau này.
• Khảo sát đa thời điểm: Hãy đi xem nhà ít nhất 2 lần (sáng và tối). Kiểm tra an ninh khu vực bằng cách tra cứu thông tin trên báo chí hoặc internet để biết khu vực đó có thường xuyên xảy ra trộm cắp hay không.
• Đồng hồ điện, nước: Hợp đồng phải ghi rõ hiện trạng hư hại và điều kiện hoàn trả cọc. Đồng thời, bắt buộc phải có đồng hồ riêng và chốt số ngay tại thời điểm bàn giao nhà.
• Chi phí dịch vụ khác: Tại các chung cư, phí quản lý có thể lên tới 15.000 VNĐ/m2, chưa kể phí gửi xe, tiền rác, Internet… Những khoản này có thể khiến tổng chi phí đội lên 1-2 triệu đồng mỗi tháng so với giá thuê gốc.

Thuê nhà lần đầu là một trải nghiệm đắt đỏ nhưng đáng giá, bởi nó không chỉ là câu chuyện về chỗ ở mà còn là cơ hội để mỗi người học cách tự chịu trách nhiệm về không gian sống và nhịp sống của mình. Những bài học về kỷ luật tài chính và sự kỹ lưỡng trong hợp đồng chính là bước tập dượt quan trọng, tạo tiền đề vững chắc cho mục tiêu lớn hơn trong tương lai: sở hữu căn nhà của riêng mình.

Và để lắng nghe đầy đủ những chia sẻ về lần đầu thuê nhà ở riêng của chị Hương Giang trong series First Time To Spend trên kênh Vietsuccess, mời các bạn theo dõi tại đây.