Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy nhiều SME đã đầu tư vào các công cụ số nhưng chưa thu được hiệu quả mong đợi. Nhiều doanh nghiệp rơi vào “bẫy công nghệ”, nghĩ rằng chỉ cần có công nghệ là chuyển đổi số thành công nhưng cuối cùng thất bại vì thiếu yếu tố then chốt: quản trị dữ liệu và chiến lược sử dụng công nghệ trong quản trị vận hành.

Không phải thiếu công nghệ mà là thiếu chiến lược số và tầm nhìn quản trị

Một nghiên cứu tại Việt Nam mô tả rằng dù doanh nghiệp đã nhận ra tầm quan trọng của chuyển đổi số, nhiều SME vẫn thiếu chiến lược rõ ràng và sự chuẩn bị về quản trị dữ liệu và tư duy số hóa. Khảo sát cho thấy hơn 80% doanh nghiệp chỉ ở giai đoạn bắt đầu tìm hiểu và chưa xây dựng chiến lược số hóa đầy đủ.

Điều này dẫn tới tình trạng:

· Dữ liệu không được coi là tài sản chiến lược nên không được chuẩn hóa.

· Các quyết định quan trọng vẫn dựa trên kinh nghiệm và cảm tính thay vì dữ liệu.

· Doanh nghiệp “có công nghệ nhưng không biết sử dụng hiệu quả”.

Trong một số ngành, mức độ ứng dụng công nghệ ở từng phòng ban khác nhau tạo ra mảng dữ liệu rời rạc, khiến ban lãnh đạo khó đưa ra quyết định tổng thể chiến lược.

Rào cản về con người và nhận thức số của lãnh đạo

Rất nhiều SME tại Việt Nam vẫn gặp khó khăn với yếu tố con người khi chuyển đổi số. Một nghiên cứu tại Thành phố Hồ Chí Minh chỉ ra rằng: nhận thức quản lý về chuyển đổi số là một trong những yếu tố ảnh hưởng quyết định đến việc doanh nghiệp sẵn sàng tiếp nhận số hóa. Nếu lãnh đạo chưa xác định DX là chiến lược quản lý chứ không phải kỹ thuật thì quá trình triển khai thường bị dừng giữa chừng hoặc không liên tục.

Ngoài ra, các khảo sát cũng chỉ ra khoảng 54% SME không có bộ phận IT chuyên trách và khó bố trí ngân sách chuyên dụng cho công nghệ toàn diện; 62% doanh nghiệp cho biết ngân sách hạn chế là rào cản lớn cho chuyển đổi số.

Thiếu lộ trình quản trị dữ liệu rõ ràng khiến công nghệ không phát huy hiệu quả

Một thách thức lớn khác là không có lộ trình quản trị dữ liệu, dẫn tới tình trạng dữ liệu tại các hệ thống khác nhau không đồng nhất. Theo khảo sát năm 2025, nhiều SME sử dụng phần mềm rời rạc cho kế toán, bán hàng và CRM nhưng thiếu tiêu chuẩn dữ liệu thống nhất giữa các hệ thống. Điều này khiến báo cáo tổng hợp trở nên kém tin cậy, và khi cần sử dụng dữ liệu để ra quyết định, ban lãnh đạo bị thiếu dữ liệu sẵn sàng và chính xác.

Quy trình số hoá dữ liệu không rõ ràng cũng dẫn tới lãng phí tài nguyên: doanh nghiệp trả tiền cho các công cụ nhưng không thấy ROI, hoặc không đo được hiệu quả chuyển đổi số so với trước khi triển khai.

Chính sách & tiêu chuẩn mới làm rõ nhu cầu quản trị hơn là công nghệ

Nhiều SME thấy rằng các yêu cầu tuân thủ mới như hoá đơn điện tử tự động, báo cáo dữ liệu thuế online, chuẩn hoá dữ liệu khách hàng… không chỉ yêu cầu công nghệ, mà yêu cầu doanh nghiệp phải có khả năng quản trị và minh bạch dữ liệu một cách toàn diện. Một bài phân tích gần đây nhấn mạnh rằng “phần lớn SME vẫn khai báo thủ công hoặc sử dụng hóa đơn giấy, dẫn đến sai sót và rủi ro trong kiểm tra dữ liệu”.

Báo cáo thuế 2024 – 2025 cũng cho thấy hơn 1.200 SME tại TP.HCM bị xử phạt vi phạm quy định dữ liệu và kê khai, với tổng số phạt lên tới hàng tỷ đồng, cho thấy một phần nguyên nhân thất bại số hóa không phải ở việc đầu tư công nghệ, mà ở quản trị, minh bạch và tuân thủ dữ liệu.

Chuyển đổi số thành công chỉ có thể đến từ quản trị dữ liệu & chiến lược, không phải công cụ riêng lẻ

Phần mềm hoặc công nghệ chỉ là công cụ. Nhiều SME thất bại trong chuyển đổi số không phải vì không có công nghệ tốt mà vì không có chiến lược quản trị số hóa, không chuẩn hóa dữ liệu, và không xây dựng lộ trình vận hành dựa trên dữ liệu. Có dữ liệu tốt và quản trị tốt sẽ giúp mọi công nghệ phát huy tối đa giá trị.

Chuyển đổi số không phải là điểm đến, mà là một phương pháp quản trị vận hành được hỗ trợ bởi công nghệ. Khi SME coi dữ liệu là trung tâm quản trị và xây dựng chiến lược rõ ràng, chuyển đổi số sẽ trở thành sức mạnh cạnh tranh, không chỉ là khoản đầu tư công nghệ.

Nội dung được tổng hợp và đóng góp bởi Orthian – Đối tác công nghệ của Vietsuccess và nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam hiện nay.