Võ Trọng Nghĩa là Nhà sáng lập công ty kiến trúc VTN Architects. Anh đồng thời là Giáo sư thỉnh giảng ngành kiến trúc tại University of Pennsylvania, Mỹ và Giáo sư thỉnh giảng môn thiền và sức khỏe tâm lý của đại học Taipei, Đài Loan. 

Võ Trọng Nghĩa là kiến trúc sư nổi tiếng với nhiều công trình, đạt được được các giải thưởng trong và ngoài nước trong lĩnh vực kiến trúc. Thế nhưng anh cũng là người từng trải qua giai đoạn trầm cảm ẩn và tìm đến thiền như một phương pháp chữa lành. 1.000 ngày thiền ở Myanmar đã thay đổi cuộc đời anh và từ đó anh quyết tâm tu tập, đưa thiền vào văn hóa doanh nghiệp tại công ty anh đang điều hành. 

Hành trình chuyển hóa từ trầm cảm ẩn đến đời sống chánh niệm

Trước năm 2017, kiến trúc sư Võ Trọng Nghĩa sống trong chuỗi ngày trầm cảm ẩn, không hạnh phúc khiến anh gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến người khác.Hành trình chuyển hóa diễn ra khi anh bắt đầu đến với hành trình tu tập từ năm 2012, và đặc biệt là giai đoạn thiền chuyên sâu kéo dài 3 năm tại Myanmar từ 2017 đến 2020. “Cuộc đời mình trước đó là chuỗi ngày đau khổ liên tục, nhưng nhờ kỹ năng thiền, mình học cách chấp nhận mọi luật chơi một cách nhẹ nhàng,” anh chia sẻ. 

Cuộc đời mình trước đó là chuỗi ngày đau khổ liên tục, nhưng nhờ kỹ năng thiền, mình học cách chấp nhận mọi luật chơi một cách nhẹ nhàng.

Minh chứng cụ thể cho điều này là việc anh bắt đầu học tiếng Anh và ngành tâm lý học lâm sàng ở tuổi 49 – điều mà theo anh là “nhiệm vụ bất khả thi” với một người bình thường. Nhưng nhờ hành thiền đều đặn, anh rèn luyện được khả năng chú tâm khiến tâm trí không còn phản ứng gay gắt trước việc học những kiến thức khó nhằn. Anh giải thích thêm “thiền giúp bộ não duy trì được tính dẻo dai, cho phép hình thành những kết nối thần kinh mới, đây chính là nền tảng quan trọng để học hỏi những điều mới mẻ.”

Ứng dụng thiền vào doanh nghiệp để chuyển hóa đội ngũ

Với anh Nghĩa, thiền không chỉ lối sống mà còn là phương pháp hiệu quả để vận hành doanh nghiệp. Tại công ty của anh, toàn bộ nhân viên được khuyến khích thiền một tiếng mỗi ngày hoặc thực hành chánh niệm 5–10 phút mỗi giờ làm việc. Theo anh, có ba lợi ích quan trọng của thiền trong công việc: tăng khả năng tập trung, phát triển trí tuệ cảm xúc, và thúc đẩy sự thích nghi.

Thiền làm tăng khả năng thích ứng của não bộ (neuroplasticity), phát triển vùng hippocampus – nơi liên quan đến ghi nhớ và học tập. Nhờ đó, nhân viên học kỹ năng mới rất nhanh và xử lý công việc tốt hơn.

“Thiền làm tăng khả năng thích ứng của não bộ (neuroplasticity), phát triển vùng hippocampus – nơi liên quan đến ghi nhớ và học tập. Nhờ đó, nhân viên học kỹ năng mới rất nhanh và xử lý công việc tốt hơn,” anh phân tích. Thứ hai, thiền giúp tâm tĩnh tại, mở rộng lòng bao dung, đây là nền tảng để đội ngũ trở nên hài hòa, hợp tác và chủ động hỗ trợ lẫn nhau. Cuối cùng, thiền giúp ta dễ dàng chấp nhận mọi thứ xảy đến với mình, từ đó có thể nhanh chóng thay đổi và thích ứng với bất kỳ tình huống hay thử thách nào. Ba yếu tố này kết hợp lại tạo nên một hệ sinh thái làm việc tỉnh thức, sáng tạo và linh hoạt.

Tuy nhiên, đưa văn hóa thiền vào doanh nghiệp là một nhiệm vụ đầy thử thách. Việc áp dụng thiền và giữ năm giới trong công ty từng khiến 100% nhân viên nước ngoài rời đi, thậm chí gây gãy đổ trong nội bộ. Nhưng anh chấp nhận sự mất mát này như một hệ quả tất yếu, để tái tạo một đội ngũ cùng tần số.

Hiện nay, cả đội ngũ kiến trúc sư trong công ty đều duy trì thói quen hành thiền mỗi ngày. Đặc biệt, anh còn dành thời gian ngồi thiền cùng những người mắc chứng trầm cảm, rối loạn lo âu, lưỡng cực, mất ngủ hay stress và chứng kiến những chuyển biến tích cực sau chỉ vài tuần. 

Thiền giúp giải phóng lãnh đạo để doanh nghiệp tự vận hành

Khi thiền trở thành một phần trong văn hóa doanh nghiệp, công ty không còn phụ thuộc vào cá nhân lãnh đạo mà vận hành nhờ vào đội ngũ có khả năng tự chủ, làm việc hiệu quả và giao tiếp tốt với khách hàng. “Ban đầu, nhiều khách hàng vẫn muốn được làm việc trực tiếp với Võ Trọng Nghĩa. Nhưng nhờ hiệu suất của tập thể, họ dần cảm thấy thoải mái khi làm việc với đội ngũ mà không cần có mình,” kiến trúc sư chia sẻ.

Ban đầu, nhiều khách hàng vẫn muốn được làm việc trực tiếp với Võ Trọng Nghĩa. Nhưng nhờ hiệu suất của tập thể, họ dần cảm thấy thoải mái khi làm việc với đội ngũ mà không cần có mình.

Minh chứng rõ rệt là năm 2021, trong lúc vừa theo học Thạc sĩ Phật học vừa thực hiện luận án Tiến sĩ, anh hầu như không trực tiếp tham gia dự án. Thế nhưng, công ty vẫn giành 21 giải thưởng kiến trúc quốc tế – thành quả từ một hệ thống vận hành hiệu quả.

Từ chỗ ôm đồm mọi việc, anh chuyển sang lãnh đạo từ xa và chỉ can thiệp khi cần thiết. “Lãnh đạo không nhất thiết phải hiện diện về mặt vật lý, mà quan trọng là có mặt bằng tâm thức,” anh nói. Có lần, chỉ qua quan sát, anh chỉ ra đúng điểm yếu trong bản thiết kế khiến cả đội ngũ giật mình “như thể anh Nghĩa đang đứng sau lưng.”

Anh tin rằng: “chỉ khi xây dựng một doanh nghiệp tỉnh thức – nơi nhân viên được phát triển năng lực, làm việc tử tế và không phụ thuộc vào lãnh đạo, khi đó, doanh nghiệp mới có thể trường tồn một cách bền vững.”

Để theo dõi đầy đủ cuộc trò chuyện của kiến trúc sư Võ Trọng Nghĩa trong chương trình Mindful Leadership, bạn có thể nhấn vào đây.

Chân thành cảm ơn Tập đoàn GELEX đã đồng hành cùng chúng tôi trong nội dung của chuỗi podcast này.