Trong tập 4 series Modern Farmer mùa 2, cuộc trò chuyện giữa Host Quốc Khánh cùng anh Thái Văn Chuyện (CEO AgriS) và anh Andy Nguyễn (CEO GMA) đã hé mở bài học thực chiến từ hành trình 15 năm “mang chuông đi đánh xứ người” tại Singapore. Là đơn vị tiên phong tham gia các sàn giao dịch hàng hóa lớn nhất thế giới, AgriS minh chứng rằng kinh doanh quốc tế chủ động chính là chìa khóa để nông sản Việt thoát ly khỏi lối mòn truyền thống.

Chuyển dịch sang tư duy “kinh doanh quốc tế”

Trong nhiều năm, khi nói đến thương mại hay kinh doanh quốc tế trong nông nghiệp, chúng ta thường hình dung đó là câu chuyện của xuất khẩu: bán được hàng sang thị trường nào, sản lượng bao nhiêu, giá tốt hay không, logistics có thuận lợi hay không. Cách tiếp cận này không sai, nhưng ngày càng tỏ ra không còn đủ. Trong bối cảnh mới, thương mại quốc tế không còn là bài toán giao dịch đơn lẻ, mà đã trở thành bài toán hệ thống – nơi năng lực tham gia thị trường được quyết định từ rất lâu trước khi sản phẩm rời khỏi cánh đồng.

Thay đổi tư duy sang kinh doanh quốc tế sẽ giúp doanh nghiệp chuyển từ tâm thế bị động sang chủ động. Anh Thái Văn Chuyện nhận định: “Doanh nghiệp Việt Nam rất giỏi trong việc tạo ra sản phẩm và quản lý sản xuất, tuy nhiên để giao dịch quốc tế thì tâm thế vẫn còn rất thụ động, phụ thuộc nhiều vào trung gian. Để hội nhập, chúng ta cần phải chủ động tìm hiểu thị trường sắp tham gia để biết về luật chơi và nhu cầu của họ, từ đó có sự chuẩn bị và đáp ứng”.

• Dịch chuyển niềm tin từ cá nhân sang hệ thống: Trong thương mại quốc tế, uy tín không còn dựa vào quan hệ hay lời hứa, mà dựa vào thể chế, kỷ luật vận hành và khả năng kiểm chứng bằng dữ liệu.
• Sản phẩm tốt là điều kiện cần nhưng chưa đủ: Nông dân giỏi, doanh nghiệp có tâm, sản phẩm chất lượng cao chỉ là nền tảng; nếu thiếu hệ thống minh bạch và nhất quán, mọi nỗ lực cá nhân đều dễ đổ vỡ.
• Không chấp nhận “tối ưu cục bộ”: Chỉ một mắt xích yếu trong chuỗi giá trị cũng có thể làm sụp đổ niềm tin và khiến doanh nghiệp mất thị trường dài hạn.
• Vai trò “người trung gian”: Không còn là môi giới mà dịch chuyển thành thiết kế và vận hành hệ thống – đặt chuẩn, giữ kỷ luật, phân bổ rủi ro và chịu trách nhiệm cho toàn chuỗi.
• Bài toán của toàn bộ hệ sinh thái: Kinh doanh quốc tế là sự phối hợp của sản xuất – chế biến – logistics – tài chính – dữ liệu – quản trị rủi ro, chứ không phải nỗ lực đơn lẻ của một doanh nghiệp.
• Hiểu luật chơi toàn cầu: Không chỉ bán thô những gì mình có, mà phải nắm bắt nhu cầu tinh tế của thị trường (chế biến sâu, Organic, ESG) và cập nhật thông tin nhanh từ các trung tâm tài chính để điều chỉnh sản xuất.
• Làm chủ hệ thống phòng ngừa rủi ro: Tham gia sàn giao dịch hàng hóa để bảo đảm thanh khoản và giảm rủi ro tồn kho – mua sự an toàn, không chỉ bán hàng.
• Chủ động định giá (hedging): Chốt lợi nhuận từ sớm, giảm phụ thuộc vào biến động giá và tránh tâm lý chờ đợi may rủi.
• Dòng tiền chỉ chảy vào nơi có kỷ luật: Vốn quốc tế, đặc biệt là vốn ESG dài hạn, tìm kiếm hệ thống có khả năng chứng minh bằng dữ liệu.
• Dữ liệu là tài sản tín nhiệm: Dữ liệu không chỉ để quản lý nội bộ, mà là bằng chứng về năng lực vận hành, tuân thủ và quản trị rủi ro trong sân chơi toàn cầu.

Bài học khi tham gia sàn giao dịch hàng hoá quốc tế 

Hành trình 15 năm của AgriS tại Singapore đã xác lập vị thế nông sản Việt trên bản đồ thương mại toàn cầu, mang đến những bài học thực tiễn cho các doanh nghiệp cùng ngành. 

Khởi đầu từ con số 0: Doanh nghiệp Việt từng gặp khó khăn khi chưa có tên tuổi tại Singapore. Đối tác quốc tế thường từ chối giao dịch. Ngoài khó khăn về thương hiệu, doanh nghiệp Việt con gặp rào cản lớn là sự thiếu hụt kiến thức chuyên ngành. Khi mới sang Singapore, đội ngũ AgriS gần như không có sự chuẩn bị bài bản, đối mặt với “vùng trắng” về ngôn ngữ tài chính và các thuật ngữ trading phức tạp. Thách thức kép là vừa phải chịu áp lực hội nhập vừa phải học lại từ đầu cách vận hành của dòng chảy thương mại toàn cầu.

Xây dựng niềm tin bằng hành động: AgriS chấp nhận rủi ro ban đầu để chứng minh năng lực tài chính và uy tín, chủ động kết nối với các Trading House hàng đầu thế giới, mời chuyên gia về đào tạo cho nhân sự Việt Nam từng bước một. Kết quả là sự đảo chiều ngoạn mục từ vị thế “người đi xin mua” bị ép trả tiền trước, nay được các định chế tài chính cấp hạn mức tín dụng 300-500 triệu USD, chuyển sang vị thế đối tác ngang hàng. 

Khẳng định chất lượng toàn cầu: Từ năm 2021, đường của AgriS chính thức được niêm yết trên sàn London. Thành tựu này chứng minh nông sản Việt đáp ứng tốt các tiêu chuẩn khắt khe nhất thế giới. Chúng ta hoàn toàn làm chủ được chất lượng, bao bì và quy trình logistics quốc tế. 

Giải pháp tối ưu hoá khi kinh doanh quốc tế  

Anh Andy Nguyễn nhận định: “Khi tham gia vào các giao dịch thương mại quốc tế, chúng ta cần chú ý sự kết nối và chia sẻ hệ giá trị với tất cả các đơn vị. Cần phải tương tác sâu rộng đối với các lĩnh vực đang hoạt động để hiểu được sản phẩm, đặc tính giao dịch qua sàn, những tiêu chí ràng buộc để có thể thích nghi nhanh nhất”.

Doanh nghiệp Việt Nam rất giỏi trong việc tạo ra sản phẩm và quản lý sản xuất, tuy nhiên để giao dịch quốc tế thì tâm thế vẫn còn rất thụ động, phụ thuộc nhiều vào trung gian.
– Anh Thái Văn Chuyện

• Công cụ quản trị rủi ro: AgriS đã đầu tư và áp dụng hệ thống Commodity Trade Risk Management (CTRM). Đây là công cụ giúp quản lý rủi ro khi quy mô giao dịch lớn. AgriS sẵn sàng chia sẻ nền tảng này cho các doanh nghiệp nông nghiệp khác (như cà phê, lúa gạo) để họ cùng tham gia hedging và quản trị rủi ro mà không cần tự xây dựng từ đầu.
• Khai thác chuỗi giá trị: Doanh nghiệp không thể chỉ bán thô mà phải tối ưu hóa theo mô hình tuần hoàn. Cây mía hiện nay tạo ra nhiều sản phẩm từ đường và cạnh đường, kể cả điện sinh khối và cả ethanol. Phụ phẩm được tái sử dụng để bón cho đất, giúp bảo vệ môi trường bền vững.
• Kiến nghị chính sách: Anh Thái Văn Chuyện đề xuất Chính phủ xem cây mía là “cây chủ lực quốc gia” vì vai trò kép: vừa đảm bảo an ninh lương thực, vừa đảm bảo an ninh năng lượng (như mô hình Brazil, Thái Lan làm ethanol). Đồng thời, cần chính sách hỗ trợ dồn điền đổi thửa để cơ giới hóa toàn diện, giúp giảm chi phí và giải quyết bài toán thiếu hụt lao động.

Khi tham gia vào các giao dịch thương mại quốc tế, chúng ta cần phải tương tác sâu rộng các lĩnh vực đang hoạt động để hiểu được sản phẩm, đặc tính giao dịch qua sàn, những tiêu chí ràng buộc để có thể thích nghi nhanh nhất.
– Anh Andy Nguyễn

Xuyên suốt tập 4, thông điệp trọng tâm là nông dân và doanh nghiệp nhỏ không cần hoàn hảo ngay từ đầu, nhưng phải bước vào đúng hệ sinh thái – nơi tiêu chuẩn, dữ liệu và kỷ luật giúp họ cải thiện dần một cách nhất quán. Thương mại quốc tế ngày nay không tìm kiếm sự hoàn hảo tuyệt đối, mà tìm kiếm khả năng học hỏi và duy trì chuẩn mực ổn định theo thời gian. Vì vậy, tư duy cần chuyển từ “bán được hàng” sang “được chấp nhận vào hệ thống”, bởi rào cản lớn nhất không còn là giá, mà là độ tin cậy trong chuỗi cung ứng.

Kinh doanh quốc tế trong nông nghiệp, vì thế, là bài toán thiết kế và duy trì hệ thống, không phải chuỗi giao dịch rời rạc. Câu hỏi cốt lõi không phải “chúng ta bán được gì ra thế giới?”, mà là hệ thống của chúng ta có đủ kỷ luật, minh bạch và năng lực chịu trách nhiệm để được tin tưởng hay chưa. Nông nghiệp Việt Nam có nhiều tiềm năng, nhưng doanh nghiệp cần chuyển từ tâm thế xuất khẩu nông sản sang kinh doanh quốc tế – chủ động về giá, hiểu luật chơi tài chính và liên kết sức mạnh toàn chuỗi giá trị.

Chân thành cảm ơn AgriS đã đồng hành cùng Vietsuccess trong chuỗi podcast này. 

Lắng nghe trọn vẹn cuộc trò chuyện của anh Thái Văn Chuyện và Andy Nguyễn về câu chuyện mở đường đưa nông nghiệp Việt tham gia sàn giao dịch toàn cầu trên kênh Vietsuccess.