Trong tập 3 của series Modern Farmer mùa 2, hãy cùng gặp gỡ anh Phạm Hồng Dương – Phó chủ tịch Production Center của AgriS và Giáo sư William Chen – Giám đốc Trung tâm Thí nghiệm Đổi mới Nông nghiệp Thực phẩm Singapore (SAIL), NTU. Tập này mở ra tư duy hoàn toàn mới về R&D: từ việc thấu hiểu người tiêu dùng toàn cầu, hiện thực hóa mô hình kinh tế tuần hoàn đến cái bắt tay chiến lược giữa nguồn lực Việt Nam và công nghệ Singapore để giải quyết bài toán an ninh lương thực. 

R&D để hiểu người dùng và tối ưu thương mại 

Trong nông nghiệp hiện đại, Nghiên cứu và Phát triển (R&D) không còn giới hạn trong phòng thí nghiệm mà đã trở thành động lực trung tâm kết nối nhu cầu thị trường với sản xuất. Người tiêu dùng ngày nay rất hiểu biết. Họ đòi hỏi sản phẩm không chỉ ngon, giá cả hợp lý mà còn phải đảm bảo dinh dưỡng và các tiêu chuẩn đạo đức như ESG hay dấu chân carbon. Vì thế, doanh nghiệp cần phải hiểu sâu sắc những gì người dùng cần. 

Anh Dương nhấn mạnh: “R&D phải bắt đầu từ việc thấu hiểu người tiêu dùng thực sự cần gì, cần bao nhiêu dinh dưỡng và từ đó kết nối ngược lại với người nông dân để xác định nên sản xuất những gì”.

Tại AgriS và Betrimex, quy trình R&D được thực hiện chặt chẽ qua 3 giai đoạn: 

• Hình thành ý tưởng: Đưa insight khách hàng vào ngay từ bước xây dựng concept.
• Phát triển sản phẩm thử nghiệm: Tạo mẫu nhanh để kiểm chứng giá trị trong các phòng lab quy mô nhỏ.
• Thương mại hóa: Chuyển giao quy trình cho Trung tâm Sản xuất (ProC) để sản xuất. 

Nhờ đầu tư hạ tầng và quy trình bài bản, doanh nghiệp có thể rút ngắn thời gian từ lúc có ý tưởng đến khi sản phẩm lên kệ chỉ gói gọn trong khoảng 4 đến 5 tháng. Giáo sư William Chen chia sẻ rằng: “Chúng tôi không theo đuổi những công nghệ quá phức tạp hay tốn kém nhưng thiếu hiệu quả. Bởi vì trong hệ thống thực phẩm, giải pháp càng đơn giản thì khả năng mở rộng càng lớn”. 

Mô hình nông nghiệp tuần hoàn và tư duy “Zero Waste”

Nông nghiệp tuần hoàn được xác định là “cửa thắng” để gia tăng giá trị chuỗi nông sản, giảm thiểu lãng phí và bảo vệ môi trường. Các khách mời đã chia sẻ những ví dụ thực tiễn về việc biến phụ phẩm thành tài nguyên. 

Nâng tầm cây mía (AgriS):

• Năng lượng: Bã mía được dùng để đốt lò tạo ra điện, với khoảng 200.000 MWh được bán lên lưới điện quốc gia mỗi năm.
• Protein từ nấm men: Một sáng kiến đột phá là sử dụng mật rỉ đường (khoảng 200.000 tấn/năm) để nuôi cấy nấm men, tạo ra nguồn protein thực vật có cấu trúc axit amin gần giống protein động vật.

Tối ưu hóa cây dừa (Betrimex): Trước đây nước dừa thường bị bỏ đi, nay đã được thu gom và đóng hộp bằng công nghệ tiệt trùng UHT hiện đại. Vỏ dừa và các phụ phẩm khác được tận dụng làm sinh khối hoặc nhiên liệu, giúp khai thác gần như 100% giá trị cây dừa.

Tư duy Upcycling (Nâng cấp giá trị): Giáo sư William Chen nhận định rằng việc áp dụng công nghệ để thu hồi dinh dưỡng từ phụ phẩm (như bã đậu nành, bã bia) không chỉ giải quyết vấn đề môi trường mà còn tạo ra nguồn thực phẩm mới giá trị cao, phục vụ an ninh lương thực. 

R&D phải bắt đầu từ việc thấu hiểu người tiêu dùng thực sự cần gì, cần bao nhiêu dinh dưỡng và từ đó kết nối ngược lại với người nông dân để xác định nên sản xuất những gì. 

– Anh Phạm Hồng Dương 

Những cánh cửa mới từ hợp tác quốc tế

Mối quan hệ hợp tác giữa AgriS và Singapore Agri-Food Innovation Lab (SAIL) là điển hình cho mô hình cộng hưởng nguồn lực để giải quyết các bài toán lớn của khu vực. Singapore (SAIL/NTU) có thế mạnh vượt trội về nền tảng khoa học, công nghệ dữ liệu và R&D nhưng thiếu đất đai và tài nguyên. Việt Nam (AgriS) sở hữu vùng nguyên liệu dồi dào, khả năng sản xuất quy mô lớn và thị trường tiêu dùng 100 triệu dân. 

Chúng tôi không theo đuổi những công nghệ quá phức tạp hay tốn kém nhưng thiếu hiệu quả. Bởi vì trong hệ thống thực phẩm, giải pháp càng đơn giản thì khả năng mở rộng càng lớn.

– Giáo sư William Chen

 Hai bên cùng phát triển các giải pháp công nghệ thực phẩm (FoodTech) đơn giản nhưng có khả năng mở rộng cao (scalable). Trọng tâm là các công nghệ lên men, phát triển protein từ thực vật và sử dụng khoa học dữ liệu để dự báo nhu cầu tiêu dùng chính xác, giảm lãng phí. Sự hợp tác này không chỉ dừng lại ở thương mại mà còn hướng tới việc xây dựng một trung tâm về đổi mới sáng tạo thực phẩm cho Đông Nam Á. Mô hình này được kỳ vọng sẽ trở thành điểm neo chiến lược, thu hút thêm nhiều đối tác quốc tế tham gia vào chuỗi giá trị. 

Tóm lại, R&D không phải là chi phí, mà là khoản đầu tư sống còn để nâng tầm nông nghiệp Việt Nam, chuyển đổi từ mô hình tuyến tính (khai thác – tiêu dùng – thải bỏ) sang mô hình hệ sinh thái nhằm gia tăng giá trị, đảm bảo sự phát triển bền vững trước những biến động toàn cầu. 

Chân thành cảm ơn AgriS đã đồng hành cùng Vietsuccess trong chuỗi podcast này. 

Lắng nghe trọn vẹn cuộc trò chuyện của anh Phạm Hồng Dương và Giáo sư William Chen về vai trò của R&D trong nông nghiệp tuần hoàn trên kênh Vietsuccess.