Trong chương trình Healthier Happier, Host Trúc Linh đã có cuộc trò chuyện sâu sắc cùng Sư Cô Liễu Pháp – Trụ trì Thiền viện Viên Không Ni, đồng thời là Giảng viên Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP.HCM.

Không chỉ chia sẻ từ nền tảng Phật học, Sư Cô còn đưa ra những phân tích thực tiễn về quản trị năng lượng, quản trị tổ chức và nghệ thuật lãnh đạo – những vấn đề rất gần với đời sống hiện đại. Trọng tâm của cuộc đối thoại xoay quanh một câu hỏi tưởng chừng đơn giản nhưng đầy thách thức: Làm thế nào để duy trì sự chú tâm và an ổn giữa guồng quay công việc – gia đình – công nghệ?

Đa nhiệm trở thành cái bẫy của thời đại số

Trong kỷ nguyên số, đa nhiệm (multi-tasking) thường được xem là năng lực cần thiết để tồn tại và thăng tiến. Tuy nhiên, việc liên tục chuyển đổi giữa các tác vụ làm tiêu hao năng lượng của tâm trí thay vì thực sự làm việc hiệu quả. Hệ quả là cảm giác bận rộn triền miên nhưng không cảm thấy hài lòng về chất lượng làm việc và cuộc sống.

Sư Cô ví bộ não con người như một chiếc máy tính: “khi mở quá nhiều chương trình cùng lúc, hệ thống sẽ nóng lên, chậm chạp và dễ treo máy.” Một tâm trí “nóng” không chỉ làm giảm chất lượng công việc mà còn tạo ra xung đột trong tổ chức và trong chính đời sống cá nhân.

Sư Cô cũng phân biệt rõ hai khái niệm thường bị nhầm lẫn:

• Đa năng: Có khả năng làm nhiều loại công việc khác nhau, nhưng mỗi thời điểm chỉ tập trung trọn vẹn vào một việc.
• Đa nhiệm: Làm nhiều việc cùng lúc, khiến tâm trí phân tán, năng lượng hao tổn nhanh chóng.

Và đưa ra lời khuyên rằng: “tương lai là do hiện tại quyết định, vậy thì chú tâm trọn vẹn trong từng giây phút hiện tại thôi. Mỗi lúc làm một việc, làm việc nào thì chỉ biết việc đó.”

Nghệ thuật lãnh đạo – từ “người rất quan trọng” đến “người không quan trọng”

Không dừng lại ở đời sống cá nhân, bài học về sự chú tâm còn được Sư Cô Liễu Pháp vận dụng sâu sắc trong quản trị tổ chức tại Thiền viện Viên Không Ni.

Thay vì ôm đồm mọi việc, Sư Cô xây dựng một hệ thống dựa trên ba trụ cột:

• Đào tạo đa năng nhưng vận hành đơn nhiệm.
  Các sư cô được luân chuyển qua nhiều ban khác nhau (Ẩm thực, Vườn, Truyền thông…) trong chu kỳ 3–6 tháng để phát triển năng lực toàn diện. Tuy nhiên, khi đảm nhiệm một vị trí cụ thể, mỗi người chỉ tập trung trọn vẹn vào phần việc của mình để đạt sự chu toàn.
• Trao quyền
  Sau đào tạo, Sư Cô chủ động rút lui khỏi việc kiểm soát vi mô, chỉ đóng vai trò tư vấn khi cần. Quyền quyết định được giao cho các ban, giúp tổ chức vận hành độc lập, giảm sự lệ thuộc vào cá nhân lãnh đạo.
• Triết lý “NIP – Not Important Person”
  Theo Sư Cô, một hệ thống bền vững là hệ thống vẫn hoạt động trơn tru ngay cả khi lãnh đạo vắng mặt. Lúc này, người lãnh đạo không còn là VIP – một người cực kỳ quan trọng mà là  NIP – một người không quá quan trọng.

Tương lai là do hiện tại quyết định, vậy thì trọn vẹn trong từng giây phút hiện tại thôi. Mỗi lúc làm một việc, làm việc nào thì chỉ biết việc đó.

Ngoài ra, để duy trì kết nối mà không tạo áp lực kiểm soát, Sư Cô thiết lập mô hình “Walk with Me” – nơi các thành viên có thể đăng ký đi bộ hoặc uống trà cùng Sư Cô khi cần chia sẻ. Đây là hình thức kết nối giúp tháo gỡ nút thắt tâm lý mà không làm xáo trộn hệ thống vận hành.

Chú tâm trọn vẹn – chìa khóa của sự kết nối

Trong đời sống gia đình, Sư Cô chỉ ra một thực trạng đáng lo ngại: sự hiện diện phân mảnh. Nhiều cha mẹ ở bên con về mặt thể chất, nhưng tâm trí lại bị chia cắt bởi điện thoại và công việc.

Khi cha mẹ vừa chơi với con vừa kiểm tra điện thoại tạo ra “chi phí chuyển đổi” rất lớn, khiến kết nối cảm xúc bị gián đoạn liên tục. Trẻ em cảm nhận rõ sự thiếu trọn vẹn này và thường phản ứng theo hai hướng: hoặc mè nheo để giành sự chú ý, hoặc thu mình và cảm thấy cô đơn ngay trong gia đình.

Giải pháp không nằm ở việc dành nhiều thời gian hơn, mà là hiện diện trọn vẹn. Chỉ cần 15–30 phút mỗi ngày “ngắt kết nối công nghệ” để thực sự ở bên con đã giá trị hơn rất nhiều so với cả ngày ở cạnh nhau nhưng tâm trí ở nơi khác.

Để hỗ trợ thực hành trong đời sống bận rộn, Sư Cô cũng chia sẻ những công cụ chánh niệm cụ thể:

• Hơi thở là điểm tựa của tâm: Hít sâu, thở dài giúp hệ thần kinh hạ nhiệt và tái tạo năng lượng tức thì.
• Hiện diện trong việc nhỏ: Rửa bát, quét nhà hay đi bộ đều có thể trở thành thực hành chánh niệm nếu ta làm với sự trọn vẹn.
• Khách quan hóa cảm xúc: Thay vì “tôi đang giận”, hãy quan sát “có một cơn giận đang sinh khởi”. Khi cảm xúc trở thành đối tượng quan sát, nó mất đi quyền chi phối hành vi.
• Chánh tư duy: Nhìn người khác bằng sự thấu cảm thay vì phán xét, từ đó bảo vệ chính mình khỏi độc tố của cảm xúc tiêu cực.

Để lấy lại khả năng chú tâm trong công việc và cuộc sống, ta không nhất thiết phải bắt đầu từ những thay đổi lớn lao, mà từ việc chậm lại một nhịp, hít một hơi thật sâu và trọn vẹn với giây phút hiện tại. Đó chính là nghệ thuật sống hiệu quả, tỉnh thức và hạnh phúc nhất trong thế giới đầy xao động hôm nay.

Để theo dõi đầy đủ cuộc trò chuyện của Sư cô Liễu Pháp trong chương trình Healthier Happier, bạn có thể nhấn vào đây.