Doanh nghiệp thì luôn “khát” người làm được việc, sinh viên ra trường lại chật vật tìm chỗ đứng. Nghịch lý này vốn dĩ xuất phát từ một khoảng trống rất lớn: Sự chênh lệch giữa những kiến thức trên giảng đường và yêu cầu khắt khe của môi trường làm việc thực tế. Trong tập 3 của EduInsights Mùa 1 – Trải nghiệm đại học, chúng ta sẽ cùng đi tìm lời giải để lấp đầy “khoảng trống” này. Cuộc trò chuyện sẽ mang đến một lăng kính đối thoại trực diện giữa đại diện Nhà trường và Doanh nghiệp, với sự góp mặt của hai vị khách mời:

• TS. Trần Ngọc Tuấn – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học FPT
• Chị Nguyễn Đặng Quỳnh Anh – Giám đốc Đổi mới sáng tạo, California Wellness Group

Giải mã kỳ vọng của doanh nghiệp: Khi tư duy sáng tạo và tâm thế “sẵn sàng làm việc” được săn đón

Thị trường lao động hiện nay đang chứng kiến một thực tế khắc nghiệt: doanh nghiệp không còn đủ kiên nhẫn hay ngân sách cho việc đào tạo lại nhân sự từ con số không. Điều họ tìm kiếm ở một sinh viên mới ra trường không phải là những kiến thức lý thuyết, sách vở chưa được trải nghiệm và thực hành. Doanh nghiệp mong đợi những bạn trẻ khi bắt đầu công việc có tư duy và tâm thế sẵn sàng làm việc – ready to work, để biết cách mình cần làm gì và làm như thế nào?

Theo chị Nguyễn Đặng Quỳnh Anh, Chief Innovation Officer, California Wellness Group, năng lực sẵn sàng làm việc này vốn bị nhiều người lầm tưởng là sự vội vã bắt tay vào hành động, nhưng thực chất nó lại nằm ở chiều sâu của việc tiếp nhận dự án. Một nhân sự sắc bén phải biết đặt ra những câu hỏi trọng tâm để bóc tách bản chất vấn đề, biết xác định đúng các bên liên quan và dự toán chuẩn xác nguồn lực cũng như thời gian thực thi thông qua hai biến số then chốt: How much (bao nhiêu tiền/người) và How long (bao lâu hoàn thành).

Tư duy ‘Ready to work’ không phải là sự vội vã bắt tay vào làm ngay, mà là năng lực tiếp nhận dự án: biết cách đặt câu hỏi trọng tâm, xác định đúng các bên liên quan, dự toán chuẩn xác nguồn lực (how much) và thời gian (how long) để phác thảo một kế hoạch thực thi hiệu quả. – chị Nguyễn Đặng Quỳnh Anh, Chief Innovation Officer, California Wellness Group

Bên cạnh đó, doanh nghiệp đòi hỏi sinh viên phải sở hữu tư duy sáng tạo – một năng lực mà AI chưa thể thay thế, thể hiện qua việc biết sắp xếp các nguồn lực hiện có để tạo ra hiệu quả mới. Thay vì chỉ “đọc” dữ liệu trên bề mặt, sinh viên cần phải biết “vọc” sâu vào bản chất của số liệu để tìm ra các giải pháp thực tế. Đặc biệt, trong một thế giới thay đổi nhanh chóng, nhiều bất định và thử thách các bạn trẻ cần rèn luyện cho mình khả năng phục hồi (Resilience), tăng “ngưỡng chịu đau” để nhìn áp lực như là cơ hội để khẳng định giá trị bản thân thông qua việc kiên trì giải quyết đến cùng.

Đổi mới mô hình đào tạo đại học gắn với bài toán thật của doanh nghiệp

Để sinh viên đáp ứng những kỳ vọng của nhà tuyển dụng, nhà trường phải thoát ly khỏi mô hình giảng dạy truyền thống để trở thành một phần của hệ sinh thái doanh nghiệp. TS. Trần Ngọc Tuấn, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học FPT nhấn mạnh rằng chiến lược đào tạo trọng tâm phải dựa trên việc đưa sinh viên vào những môi trường cọ xát thực tế nhất. 

Để tạo cơ hội cho sinh viên cọ xát trực tiếp với môi trường doanh nghiệp, chúng tôi triển khai hai chiến lược đào tạo trọng tâm. Thứ nhất là chương trình On-the-job Training, cho phép sinh viên trải qua trọn vẹn một học kỳ làm việc tại doanh nghiệp. Thứ hai là thành lập các Innovation labs nơi sinh viên phối hợp cùng doanh nghiệp nghiên cứu và giải quyết các bài toán (case-study) thực tiễn. – TS. Trần Ngọc Tuấn, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học FPT

Đầu tiên là chương trình On-the-job Training (OJT), nơi sinh viên dành trọn một học kỳ để làm việc như một nhân viên thực thụ tại doanh nghiệp thay vì chỉ thực tập “cưỡi ngựa xem hoa”. Tại đây, các bạn phải tuân thủ kỷ luật lao động, đối mặt với KPI và trực tiếp va chạm với văn hóa tổ chức, giúp họ nhận ra rằng sự vận hành của một bộ máy kinh tế vốn dĩ khắc nghiệt và phức tạp hơn nhiều so với các mô hình giả lập trong sách vở.

Song song với OJT, việc thành lập các Innovation Labs trong nhà trường là một bước đi đột phá để xóa nhòa ranh giới giữa lý thuyết và thực hành. Đây không đơn thuần là phòng thí nghiệm học thuật mà là nơi nhà trường tiếp nhận những “nỗi đau” (pain points) thực sự từ doanh nghiệp — những bài toán đang bế tắc cần giải pháp mới. Thông qua quá trình Academic Translation (Chuyển ngữ học thuật), giảng viên sẽ biến những yêu cầu thực tế này thành các câu hỏi nghiên cứu sống động, đưa trực tiếp vào các môn học.

Sinh viên khi đó không giải bài tập để lấy điểm, mà là nghiên cứu để tạo ra giá trị nguyên bản cho thị trường dưới sự dẫn dắt của những giảng viên đóng vai trò là huấn luyện viên (Coach/Mentor). Trong tiến trình này, sinh viên được khuyến khích sử dụng AI như một trợ lý đắc lực để tổng hợp và phân tích thông tin, nhưng kết quả cuối cùng phải dựa trên tư duy phản biện và năng lực giải quyết vấn đề của chính con người. Việc được phép thử và sai trong một không gian có kiểm soát của nhà trường nhưng với bài toán thực từ doanh nghiệp chính là cách tốt nhất để xây dựng một thế hệ nhân sự kiên cường, sẵn sàng thích ứng với mọi biến số của tương lai.

Từ hai góc nhìn trên chúng ta thấy rằng đổi mới giáo dục đại học theo hướng gắn liền với thực tiễn doanh nghiệp không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết. Việc thiết kế trải nghiệm tăng “ngưỡng chịu đau” chính là mắt xích quan trọng để chuyển hóa một sinh viên từ trạng thái “biết lý thuyết” sang tâm thế “sẵn sàng thực thi”. Khi nhà trường và doanh nghiệp cùng bắt tay để tạo ra một hệ sinh thái đào tạo thực thụ, chúng ta sẽ không chỉ có những nhân sự giỏi chuyên môn, mà còn có một thế hệ trẻ kiên cường, đủ sức đương đầu và kiến tạo giá trị giữa một thế giới đầy biến động.

Mời quý vị khán giả nghe trọn vẹn tập phát sóng tại đây.

Chương trình được phối hợp thực hiện bởi Vietsuccess và An Publishing & Education, với sự đồng hành của Trường Đại học FPT.