Diễn viên Kim Xuân là một trong những gương mặt tiêu biểu của sân khấu và màn ảnh Việt Nam, được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân. Danh hiệu đó là nhờ những đóng góp bền bỉ và nghiêm cẩn cho nghệ thuật. Với gần năm thập kỷ hoạt động, cô ghi dấu ấn qua nhiều dạng vai, từ những người phụ nữ Nam Bộ chất phác đến những thân phận nhiều tầng tâm lý phức tạp. Trong cuộc trò chuyện đầu năm với Vietsuccess, không khoác trên mình những vai diễn sắc sảo, mà cô mang đến những tâm tư chân thành mộc mạc của một người nghệ sĩ tận hiến và tâm huyết. Cuộc trò chuyện là một phong vị ấm áp trong dịp Xuân Bính Ngọ năm nay.

Những “cuộc đời” trên sân khấu đầy màu sắc

Nhìn lại hành trình nghệ thuật của NSND Kim Xuân, điều gây ấn tượng không phải là số lượng vai diễn, mà là chiều sâu của từng “cuộc đời” cô đã sống trên sân khấu.

Với cô, diễn xuất không dừng ở việc thể hiện cảm xúc. Mỗi nhân vật phải có một “lý lịch” hoàn chỉnh. Kịch bản không chỉ là nằm trong lời thoại, biểu cảm trên sân khấu mà người diễn viên phải tự trả lời: Nhân vật này đã trải qua điều gì? Họ lớn lên trong môi trường nào? Vì sao họ phản ứng như vậy?

Quá trình ấy đòi hỏi tư duy phân tích và kỷ luật nội tâm. Cô và đồng nghiệp thường ngồi lại bàn tròn, thoại trực tiếp, sẵn sàng chỉnh sửa nếu phát hiện tâm lý nhân vật thiếu logic. Sự thỏa hiệp với “diễn cho xong” là điều không tồn tại.

Sự nghiệp của NSND Kim Xuân trải dài qua nhiều dạng vai, từ những người phụ nữ đời thường đến những thân phận nhiều bi kịch. Nghệ sĩ phải biết bước vào và bước ra khỏi nhân vật. Nếu không, vai diễn sẽ nuốt chửng đời sống cá nhân.

Bền lực với nghề trong gần nửa thế kỷ

Gần nửa thế kỷ gắn bó với sân khấu, điều giúp Kim Xuân đứng vững là sự “bền lực” được tích lũy bằng kỷ luật nghề nghiệp.

Cô luôn đến sân khấu rất sớm, tự tay hóa trang, tự chuẩn bị từng chi tiết. Không phải vì cầu kỳ hình thức, mà vì đó là khoảng thời gian để tĩnh tâm. Với cô, trước khi bước ra ánh đèn, người nghệ sĩ phải hoàn toàn tập trung và sẵn sàng.

Sự khắt khe của cô thể hiện rõ khi nói về tính chuyên nghiệp. Cô không chấp nhận việc diễn viên bước vào cảnh bi kịch mà đôi mắt vẫn còn vương tiếng cười hậu trường. Khán giả xứng đáng được tôn trọng. Nhân vật xứng đáng được bảo vệ khỏi sự hời hợt.

“Sự chuyên nghiệp không nằm ở ánh đèn sân khấu, mà nằm ở cách bạn chuẩn bị trước khi bước ra đó. Nếu bạn còn cười đùa trong hậu trường mà ngay sau đó phải diễn một cảnh bi kịch, nghĩa là bạn chưa thật sự tôn trọng nhân vật.”

Cô cũng thẳng thắn nói về sự đào thải của nghề. Có những người theo nghề 30–40 năm nhưng chỉ xuất hiện trong vai quần chúng. Không phải vì họ thiếu đam mê, mà vì thiếu tố chất hoặc năng lực bứt phá. Nghề này không vận hành bằng cảm xúc nhất thời.

Nuôi dưỡng tình yêu nghệ thuật từ tâm trong sáng

Tình yêu nghệ thuật của Kim Xuân không xuất phát từ khát vọng nổi tiếng. Nó được nuôi dưỡng từ tình yêu quê hương đất nước, từ những ngày đất nước còn cơ cực. Với cô, vai trò của người nghệ sĩ chính là những kỹ sư tâm hồn, góp phần tạo nên những giá trị tích cực cho khán giả, dù bất kỳ hoàn cảnh nào.

“Những người nghệ sĩ như chúng tôi, lựa chọn con đường nghệ thuật khi đất nước còn khó khăn đó là vì hai chữ Việt Nam bên trong chúng tôi. Chúng ta hiểu rằng những vở diễn của mình sẽ góp phần tạo nên những giá trị tích cực cho khán giả.”

Là một người gắn bó với nghề, và dìu dắt những thế hệ tiếp nối, cô khuyên người trẻ hãy đọc những tác phẩm kinh điển để cảm nhận những văn phong đầy ý nghĩa và cảm xúc. Với cô, nghệ sĩ trước hết phải là người có đời sống nội tâm phong phú. Cô cũng là người chứng kiến những làn sóng thay đổi của nghệ thuật, cô không phủ nhận các nền tảng mới như TikTok, nhưng nhấn mạnh rằng giá trị nằm ở nội dung, không nằm ở hình thức. Đặc biệt, cô nhấn mạnh việc giữ gìn tiếng Việt. Ngôn ngữ không chỉ là công cụ giao tiếp, mà là nền tảng tư duy. Khi ngôn ngữ bị biến dạng vì “trend”, chiều sâu văn hóa cũng bị bào mòn.

Sau tất cả, điều giữ cô ở lại với sân khấu suốt gần 50 năm là một tâm thế trong sáng. Không toan tính hơn thua. Không chạy theo hào quang ảo. Chỉ đơn giản là mỗi lần bước ra ánh đèn, cô lại được sống thêm một cuộc đời khác và trao lại cho khán giả một phần cảm xúc chân thật nhất của mình.

Một cuộc trò chuyện rất ý nghĩa và lắng đọng, để nghe đầy đủ nội dung này, mời khán giả xem tại đây.
Trân trọng cảm ơn Bến Thời Gian đã tài trợ địa điểm thực hiện chương trình.