Kinh tế thể thao từ lâu không còn là một sân chơi giải trí đơn thuần mà đã trở thành một hệ sinh thái tỷ đô. Tuy nhiên tại Việt Nam, lĩnh vực này vẫn đang là một bức tranh với nhiều tiềm năng chưa được khai phá hết.Trong tập Business Insights #76, chúng ta sẽ cùng khách mời Trương Trí Vĩnh, nhà báo, người thực hiện báo cáo trong Diễn đàn kinh tế thể thao 2026, lật mở toàn cảnh về thị trường kinh tế thể thao, xem xét mô hình vận hành thực tế và cách thức dòng tiền đang luân chuyển bên trong hệ sinh thái này.

Lực đẩy kép của thị trường: Sự bùng nổ tiêu dùng và cú hích chính sách vĩ mô

Trong khoảng một thập kỷ trở lại đây, bức tranh thể thao Việt Nam đã có những cuộc dịch chuyển mạnh mẽ nhờ vào tốc độ đô thị hóa và đà tăng trưởng chung của nền kinh tế. Sự thay đổi rõ nét nhất ở góc độ vi mô chính là sự chuyển dịch trọng tâm từ thể thao thành tích cao sang sự bùng nổ của thể thao phong trào mang tính tham gia. Làn sóng nở rộ của các phòng tập gym, những giải chạy marathon quy mô hàng nghìn người, các cuộc thi Iron Man khắc nghiệt hay sự bùng nổ của phong trào Pickleball gần đây đã minh chứng cho điều đó. Đi kèm việc hưởng ứng phong trào, họ sẵn sàng chi tiêu những khoản tiền khổng lồ, bài bản cho trang phục, dụng cụ, dinh dưỡng và huấn luyện. Đó chính là những “dòng chảy” của kinh tế thể thao đang len lỏi trong xã hội.

Song song với sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng, tư duy quản lý vĩ mô cũng đã có sự xoay trục mang tính bản lề. Nền thể thao đang dần thoát khỏi hình bóng của một dạng phúc lợi xã hội, nơi các đội bóng chỉ biết trông chờ vào ngân sách. Nghị quyết 68 đã đánh dấu bước ngoặt khi thay đổi tư duy từ quản lý thể thao sang thúc đẩy phát triển kinh tế thể thao. Sự cởi mở này mang lại cơ hội vàng cho các mô hình hợp tác công tư (PPP), tạo ra hành lang pháp lý thông thoáng để thu hút nguồn vốn tư nhân đầu tư vào hạ tầng, dịch vụ và du lịch thể thao một cách tự chủ, bền vững.

Cơ chế vận hành tuần hoàn và “Nút thắt” tài sản hóa

Nằm ở trung tâm khu vực Đông Nam Á với hơn 700 triệu dân, quy mô dân số nội địa đạt hơn 100 triệu người cùng tỷ lệ đô thị hóa đang tăng mạnh vượt mức 40%, Việt Nam sở hữu lợi thế nhân khẩu học tuyệt vời cho ngành công nghiệp này. Hiện tại, quy mô kinh tế thể thao nước ta lần đầu tiên được đo lường ước đạt từ 1,5 đến 2,5 tỷ USD, chiếm khoảng 0,2% GDP. Dù là một con số rất khiêm tốn so với mức 3% đến 6% GDP ở các quốc gia phát triển như Mỹ hay Hàn Quốc, sự chênh lệch này lại chính là bảo chứng cho một dư địa tăng trưởng khổng lồ đang chờ được khai phá.

Tuy nhiên, bản chất của kinh tế thể thao không nằm ở mô hình khai thác tuyến tính là tổ chức sự kiện, bán vé thu tiền rồi khán giả ai về nhà nấy. Một nền kinh tế đúng nghĩa phải là một hệ sinh thái tuần hoàn. Ở đó, những dòng tiền thu về từ quảng cáo, bản quyền, tài trợ phải liên tục được chảy ngược lại hệ thống để tái đầu tư cho các câu lạc bộ, các cơ sở đào tạo tuyển thủ, từ đó sinh ra những tệp khán giả mới, câu lạc bộ mới và định hình nên một vòng lặp tăng trưởng không ngừng.

Một giải đấu thể thao thực chất là một ‘content platform’ – nền tảng nội dung. Nó không chỉ mang lại doanh thu trực tiếp từ vé, bản quyền hay quảng cáo, mà còn kích hoạt cả một hệ sinh thái du lịch, lưu trú đi kèm. Toàn bộ sự tuần hoàn của các dòng tiền này đóng góp một phần quan trọng, định hình nên quy mô của nền ‘kinh tế thể thao’.

Đi sâu vào cấu trúc, dòng vốn trên thị trường hiện đang luân chuyển qua ba luồng kinh doanh cốt lõi.

• Luồng thứ nhất là nhận diện thương hiệu thông qua quảng cáo, thương mại và tài trợ. Mảng này mang lại dòng tiền rất nhanh chóng nhưng lại vấp phải nhược điểm là cực kỳ khó mở rộng quy mô (scale-up). 
• Luồng thứ hai là đầu tư tài sản hạ tầng như xây dựng hệ thống nhà thi đấu, sân vận động, sân golf hay các khu đô thị tích hợp thể thao. Dù đòi hỏi nguồn vốn đầu tư khổng lồ, đây lại là mảng cốt lõi định hình quy mô thị trường, giúp doanh nghiệp tăng trưởng ở mức độ lớn nhất.
• Luồng thứ ba, hứa hẹn sẽ thay đổi toàn bộ diện mạo ngành trong thập kỷ tới, chính là khai thác dữ liệu và cộng đồng người hâm mộ (fanbase), biến thể thao thành một ngành kinh doanh nội dung số không biên giới.

Dù tiềm năng là vậy, mạch máu lưu thông dòng vốn tại Việt Nam hiện đang bị tắc nghẽn nghiêm trọng bởi sự thiếu vắng “hạ tầng vốn” và tư duy “tài sản hóa”. Ở các nước khác, khi kinh tế thể thao đã trưởng thành và phát triển, những câu lạc bộ thành được định giá khối tài sản tỷ đô và có thể dùng làm tài sản thế chấp vay vốn. Trong khi đó, tại Việt Nam, một doanh nghiệp sở hữu đội bóng chuyên nghiệp chưa thể xem tài sản đảm bảo vì thị trường hoàn toàn thiếu vắng cơ sở định giá. Việc gỡ bỏ được nút thắt định giá, xây dựng một hạ tầng tài chính hoàn chỉnh sẽ là chìa khóa then chốt để khơi thông các luồng vốn lớn thực sự đổ vào thị trường.

Lợi thế “sân nhà”: Chiến lược tích lũy thị phần và kiến tạo hệ sinh thái

Bước vào một thị trường sơ khai đang trong giai đoạn định hình, việc am hiểu sâu sắc về văn hóa, thị hiếu địa phương và chưa phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt từ các tập đoàn đa quốc gia chính là thời điểm vàng để vươn lên chiếm lĩnh thị phần. Thực tế đã chứng minh, những doanh nghiệp nhạy bén nắm bắt kịp thời xu hướng bùng nổ của các giải chạy marathon hay phong trào Pickleball từ sớm đều đã xây dựng được lợi thế cạnh tranh và thu về nguồn doanh thu khổng lồ.

Doanh nghiệp buộc phải chủ động nghiên cứu kỹ lưỡng về tiềm năng, hành lang pháp lý để khớp nối với năng lực lõi của mình. Việc dấn thân từ sớm, chấp nhận sự kém hiệu quả của một thị trường sơ khai và đủ bền bỉ để tồn tại sẽ giúp doanh nghiệp tích lũy được một ưu thế khổng lồ. Khi thị trường phát triển đến độ chín, những người tiên phong này đã bám rễ rất sâu, đủ vững chắc để cạnh tranh sòng phẳng với các luồng vốn ngoại quốc chắc chắn sẽ đổ bộ vào Việt Nam trong tương lai.

Để có thể kiến tạo nên một vị thế vững chắc như vậy, doanh nghiệp cần rũ bỏ hoàn toàn tư duy đánh nhanh rút gọn. Nếu muốn khai thác trọn vẹn tiềm năng và tạo ra sự bứt phá về quy mô, các nhà đầu tư cần trang bị một tầm nhìn chiến lược dài hạn đặc biệt là khi rót vốn vào các dự án hạ tầng. Nền móng càng kiên cố, quy mô khai thác càng khổng lồ theo đúng nguyên lý nước sâu hồ lớn thì sẽ có cá lớn.

Cuối cùng, để đi được đường dài, các doanh nghiệp không thể hành động đơn độc mà cần giữ vững tâm thế sẵn sàng hợp tác. Chiếc bánh kinh tế thể thao hiện tại có thể chỉ ở mức 2 tỷ USD, nhưng nếu các bên cùng chung tay liên kết, quy mô này hoàn toàn có thể nở rộ lên 10 tỷ hay 20 tỷ USD. Thông qua việc tận dụng tối đa chính sách cởi mở từ các mô hình hợp tác công tư, doanh nghiệp và Nhà nước có thể cùng nhau gỡ rối bài toán hạ tầng, chia sẻ nguồn lực để biến thể thao không chỉ là niềm tự hào trên các bục huy chương, mà thực sự trở thành một trụ cột kinh tế vững mạnh của quốc gia.

Để nghe đầy đủ nội dung của cuộc trò chuyện này, mời quý vị khán giả truy cập tại đây.