Trong chương trình Healthier Happier, Thạc sĩ Nguyễn Hồng Ân – Giám đốc chuyên môn Psychub sẽ giải mã bản chất của cô đơn. Cuộc trò chuyện giúp phân biệt “cô độc” và “cô đơn”. Cùng tìm hiểu về nghịch lý kết nối thời AI và học cách làm chủ khoảng lặng.

Giải mã bản chất của “cô đơn” và “cô độc” 

Anh Ân định nghĩa: “Cô đơn là kiện tính của con người. Đôi lúc ta cần phải có không gian riêng để lắng nghe điều gì đang xảy đến với mình, cả về tinh thần lẫn thể chất. Từ đó, ta có thể đưa ra những quyết định đúng đắn cho cuộc sống.”

Cuộc trò chuyện phân biệt rõ hai khái niệm:

• Sự cô độc (Alone): Đây là lựa chọn chủ động. Bạn chọn không gian riêng để nhìn lại bản thân. Đây là lúc tái tạo năng lượng và lắng nghe chính mình.
• Sự cô đơn (Lonely): Đây là trạng thái cảm thấy mất kết nối. Bạn thấy mình không được thấu hiểu hoặc bị bỏ rơi.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xem cô đơn là vấn đề sức khỏe cộng đồng. Khi các kết nối xã hội bị đứt gãy, con người không tìm được sự hỗ trợ từ cộng đồng. Điều này dẫn đến gia tăng căng thẳng và nguy cơ trầm cảm. Tuy nhiên, cô đơn cũng có mặt tích cực. Nó là động lực để ta nhận ra sự hữu hạn và tìm kiếm sự kết nối.

Đứt gãy kết nối khi có AI trong xã hội hiện đại

Nghịch lý của con người ngày nay là càng dễ kết nối càng cảm thấy cô đơn hơn. Cơ chế não bộ con người thường ghi nhớ những căng thẳng và tổn thương lâu hơn niềm vui. Do đó, nỗi sợ bị tổn thương khiến nhiều người chọn cách rút lui. Họ tìm đến những mối quan hệ ngắn hạn để khỏa lấp cảm giác trống trải.

Nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng sử dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) để bầu bạn chính là:

• Không phán xét: AI lắng nghe vô điều kiện và phản hồi dựa trên cảm xúc người dùng.
• Giao tiếp giữa con người còn hạn chế: Chúng ta thường mang định kiến hoặc mệt mỏi khi giao tiếp. Ta hay đưa lời khuyên thay vì thực sự lắng nghe.

Nhiều mối quan hệ hiện nay chỉ mang tính công cụ. Chúng thiếu sự hiện diện trọn vẹn và thấu cảm. Anh Ân nhấn mạnh AI chỉ là công cụ. Lệ thuộc vào nó khiến ta mất cơ hội “nâng cấp” bản thân. Ta quên cách chấp nhận khác biệt và giải quyết mâu thuẫn thực tế.

Cô đơn là kiện tính của con người. Đôi lúc chúng ta cần phải có không gian riêng để lắng nghe điều gì đang xảy đến với mình, cả về tinh thần lẫn thể chất. Từ đó, ta có thể đưa ra những quyết định đúng đắn cho cuộc sống.
– Anh Nguyễn Hồng Ân 

Đối diện với cô đơn một cách lành mạnh

Các giải pháp để sống chung với sự cô đơn một cách lành mạnh được cho là: 

• Tránh lãng mạn hóa: Đừng coi nỗi buồn là một vẻ đẹp nghệ thuật. Điều này ngăn cản bạn tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.
• Học cách “cô độc”: Hãy chủ động ở một mình. Hãy chậm lại trước áp lực đồng trang lứa. Hiểu rõ giá trị bản thân giúp bạn bớt lạc lõng khi so sánh.
• Thiết lập ranh giới: Đừng xây “pháo đài” biệt lập. Hãy xây một “hàng rào” đủ an toàn nhưng vẫn có lối ra để kết nối với cộng đồng.
• Trách nhiệm xã hội: Đối diện với cô đơn là dấu hiệu của sự trưởng thành. Bạn cần chịu trách nhiệm cho mọi quyết định của mình. Đồng thời, nhận thức được vai trò của bản thân với xã hội cũng rất quan trọng.

Quản trị sự cô đơn không phải là tiêu diệt nó. Hãy học cách xây dựng một tâm hồn vững chãi. Đối diện với sự hữu hạn là bước đệm để trưởng thành. Bạn không nhất thiết phải bước đi đơn độc. Khi vượt quá khả năng chịu đựng, hãy tìm kiếm sự hỗ trợ từ các nhà tham vấn tâm lý. Đây là điều cần thiết để tìm lại sự cân bằng và kết nối lại với thế giới xung quanh.

Lắng nghe toàn bộ cuộc trò chuyện của Thạc sĩ Nguyễn Hồng Ân trên kênh Vietsuccess.