Một hành trình bắt đầu từ những điều rất nhỏ

Từng du học và có cơ hội định cư ở nước ngoài, chị Thùy Trang lại chọn một con đường khó hơn: trở về Việt Nam, với mong muốn xây dựng một doanh nghiệp xã hội, lấy việc giảng dạy và trang bị kỹ năng sơ cấp cứu cho người Việt làm trọng tâm.

Quyết định ấy bắt nguồn từ những gì chị học được ở nước ngoài: trong những tình huống sinh tử, chỉ 2–3 phút vàng, bằng đôi tay và hiểu biết đúng, con người có thể giữ lại một mạng sống trước khi sự hỗ trợ y tế chuyên sâu kịp đến. Trong khi ở nhiều quốc gia, sơ cấp cứu đã là kỹ năng phổ thông, thì tại Việt Nam, vẫn còn rất ít người biết và được học bài bản.

Hành trình mang kiến thức đó về Việt Nam không hề dễ dàng. Những lớp học đầu tiên chỉ có vài học viên tham gia. Mô hình lớp học miễn phí, với những kỹ năng còn xa lạ, từng khiến không ít người hoài nghi, thậm chí có lúc tưởng như con đường này sẽ phải dừng lại rất sớm.

Nhưng với câu hỏi luôn theo chị mỗi ngày làm sao để gia tăng cơ hội sống cho người Việt bằng sơ cấp cứu, chị Trang và Survival Skills Việt Nam (SSVN) vẫn kiên trì đi tiếp suốt hơn 11 năm. Từ những lớp học nhỏ, SSVN dần trở thành nơi kết nối nhiều cá nhân và tổ chức cùng chung tinh thần cống hiến cho cộng đồng, từ đội cứu hộ Thiên Thần đến các lớp dạy bơi, phòng chống đuối nước của thầy Mai Văn Chuyền, tất cả cùng chung một mục tiêu: giữ lại sự sống từ những hành động đầu tiên, đúng cách.

Vì sao chúng ta vẫn chưa biết nhiều về sơ cứu?

Trong nhiều năm, kiến thức sơ cứu chủ yếu được truyền miệng qua kinh nghiệm dân gian. Khi thấy người đuối nước, chúng ta vác xốc để “ra nước”. Khi trẻ bị hóc, chúng ta vỗ lưng theo phản xạ. Khi nghi ngờ đột quỵ, nhiều người chọn cạo gió, chích máu hoặc cho uống thuốc. Những hành động ấy đều xuất phát từ thiện ý, nhưng nếu làm sai, có thể khiến nạn nhân đánh mất những phút vàng quyết định.

Theo chị Trang, một lý do quan trọng khác là sơ cấp cứu thường bị hiểu sai ngay từ tên gọi. Nhiều người nghĩ “sơ cứu” là làm cho có, làm tạm thời, trong khi thực chất đó là sự hỗ trợ đầu tiên và quan trọng nhất để giữ người bệnh ở lại với sự sống trước khi có can thiệp y tế chuyên sâu.

Bên cạnh đó là tâm lý e ngại trách nhiệm. Nỗi sợ làm sai, sợ bị trách móc hoặc liên lụy pháp lý khiến nhiều người chọn đứng ngoài, dù biết mình có thể giúp. Khi sơ cấp cứu không được dạy bài bản trong trường học và cộng đồng, khoảng trống kiến thức ấy tiếp tục được lấp đầy bằng thói quen và phỏng đoán.

Trong khi đó, theo chị Trang, sơ cấp cứu không hề phức tạp. Người cứu không cần làm nhiều, chỉ cần làm đúng và đúng thứ tự: ưu tiên đường thở và tim, sau đó là chảy máu nhiều, rồi bỏng và gãy xương. Chỉ vài phút đầu được xử lý đúng cách cũng đủ tạo ra khác biệt rất lớn.

Ước mơ mỗi gia đình có một người biết sơ cấp cứu

Với chị Thùy Trang, sơ cấp cứu chưa bao giờ là một kỹ năng xa vời hay chỉ dành cho ngành y. Đó là điều mỗi gia đình đều cần có, bởi trong những tình huống khẩn cấp, người có mặt đầu tiên hiếm khi là bác sĩ. Thường đó là người thân — người đang ở cạnh chúng ta trong khoảnh khắc nguy cấp nhất.

Chỉ cần một người biết sơ cứu và làm đúng, vài phút đầu có thể đủ để giữ người gặp nạn ở lại với sự sống, trước khi đội ngũ y tế kịp đến. Chính vì vậy, ước mơ của chị Trang rất cụ thể: mỗi gia đình Việt có ít nhất một người được trang bị kiến thức sơ cấp cứu cơ bản.

Nhưng để ước mơ ấy trở thành hiện thực, sự thay đổi không thể chỉ đến từ một cá nhân, mà cần bắt đầu từ nhiều tầng khác nhau:

• Từ ý thức của mỗi người: chủ động học sơ cấp cứu, hiểu rằng đây là kỹ năng sống cơ bản, không phải việc của riêng bác sĩ.
  
• Từ gia đình: khuyến khích ít nhất một người trong nhà tham gia các khóa học sơ cứu, để khi biến cố xảy ra, gia đình không rơi vào trạng thái bất lực.
  
• Từ nhà trường: đưa sơ cấp cứu trở thành kỹ năng nền tảng, được dạy từ sớm để hình thành phản xạ đúng cho trẻ em.
  
• Từ cộng đồng và doanh nghiệp: tạo thêm nhiều lớp học, không gian thực hành, lan tỏa tinh thần sẵn sàng hỗ trợ lẫn nhau.
  
• Từ chính sách và pháp luật: xây dựng hành lang bảo vệ người cứu người, để thiện ý không bị cản trở bởi nỗi sợ trách nhiệm.

Điều diệu kỳ đến từ đôi tay, trí tuệ và trái tim của chúng ta. Bởi trong những phút sinh tử, điều tạo ra khác biệt không phải là phép màu, mà là kiến thức đúng, sự dũng cảm để hành động, và tinh thần trách nhiệm với cộng đồng.

Cảm ơn chị Thùy Trang với một hành trình bền bỉ, thầm lặng nhưng thiết thực đã giúp nhiều người vượt qua những phút giây khốn khó. Để nghe đầy đủ nội dung tập podcast này, các bạn vui lòng xem tại đây. Và đừng quên theo dõi cũng như chia sẻ ý kiến của bạn về các nội dung của Vietsuccess nhé.