Câu chuyện của Doanh nhân Phan Minh Thông, CEO Phúc Sinh, chính là một hình mẫu như vậy. Được mệnh danh là “vua hồ tiêu”, anh đã dẫn dắt Phúc Sinh chiếm tới 8% thị phần hồ tiêu toàn cầu và cũng là một trong những nhà xuất khẩu cà phê, nông sản lớn nhất Việt Nam. 

Hành trình gần 25 năm của anh là một chuỗi những quyết định đi ngược lại số đông, những bài học kinh doanh ngược đời nhưng lại vô cùng hiệu quả và có giá trị cho cho các doanh nhân nào đang tìm kiếm con đường đột phá. Hãy cùng khám phá 3 bài học đắt giá nhất từ câu chuyện của người doanh nhân này.

Mang tư duy dịch vụ vào ngành nông sản thô

Khoảng 25 năm trước, trong ngành kinh doanh nguyên liệu thô, các nhà cung cấp thường không đặt nặng vấn đề dịch vụ khách hàng. Mối quan hệ chủ yếu là mua đứt bán đoạn. Tuy nhiên, anh Thông đã chọn một lối đi hoàn toàn khác, một tư duy mà sau này đã trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi của Phúc Sinh.

Thay vì chờ khách hỏi mua, anh chủ động cung cấp thông tin, gửi báo giá và kiên trì theo dõi ngay cả khi họ chưa có nhu cầu. Khi các nhà cung cấp khác từ chối những yêu cầu lắt nhắt mất thời gian, Phúc Sinh vẫn sẵn sàng đáp ứng. Anh tâm niệm rằng, “phục vụ tận tình chính là cách marketing hiệu quả nhất.”

Chính tư duy dịch vụ này đã giúp Phúc Sinh biến những đơn hàng nhỏ lẻ dần phát triển thành các hợp đồng lớn và dài hạn, là chìa khóa để thâm nhập vào những thị trường khó tính nhất thế giới. Hiện nay, châu Âu, đặc biệt là Đức và Thụy Sĩ chiếm tới 55% doanh số của công ty.  

Phục vụ tận tình chính là cách marketing hiệu quả nhất.

Trong thị trường hàng hóa, tinh thần dịch vụ được xây dựng trên niềm tin, sự tận tình chính là điều tạo ra điểm khác biệt mà các đối thủ cạnh tranh khác khó lòng sao chép.

Đầu tư  vào bền vững và chuyển đổi số từ sớm

Đi trước thời đại luôn là một quyết định mạo hiểm, nhưng với Phúc Sinh, đó là một khoản đầu tư nền tảng vào sự chính trực trong vận hành và uy tín thương hiệu.

Ngay từ 17 năm trước, khoảng năm 2008, rất lâu trước khi ESG trở thành một từ khóa xu hướng, Phúc Sinh đã bắt đầu triển khai các dự án phát triển bền vững. Trong hai năm đầu tiên, công ty đã tự bỏ ra 200.000 USD – một con số mà anh Thông ví von là tương đương “bốn năm miếng đất của Phú Mỹ Hưng bây giờ”. 

Song song đó, công ty đã làm việc với các hãng kiểm toán Big 4 suốt 20 năm. Những hành động này xây dựng một uy tín và bảo chứng vững chắc với các đối tác và định chế tài chính quốc tế.

Bên cạnh đó, Phúc Sinh cũng đã triển khai hệ thống ERP toàn diện vào năm 2006, bất chấp tỷ lệ thất bại của các dự án ERP thời bấy giờ rất cao, theo lời anh kể là “10.000 công ty thì chỉ có 10 công ty thành công”. Quyết định đầu tư này nhằm xây dựng một hệ thống vận hành nội bộ tinh gọn và hiệu quả.

Bất chấp tỷ lệ thất bại của các dự án ERP thời bấy giờ rất cao – 10.000 công ty thì chỉ có 10 công ty thành công, anh vẫn quyết định đầu tư nhằm xây dựng một hệ thống vận hành nội bộ tinh gọn và hiệu quả.

Chính những sự đầu tư này đã tạo ra lợi thế cạnh tranh kép, giúp Phúc Sinh vừa tiếp cận được những khách hàng khó tính và nguồn vốn dồi dào vừa tối ưu hóa chi phí để vượt qua các chu kỳ kinh tế khắc nghiệt.

Hồi sinh dự án cà phê tưởng chừng thất bại

Bên cạnh hạt tiêu, câu chuyện về khai phá vùng đất cà phê Tây Bắc cũng là một trong những bài học kinh doanh về tầm nhìn chiến lược và sự kiên trì của Phúc Sinh đối với nông sản Việt. Câu chuyện bắt đầu khi anh Thông đặt chân đến Sơn La và nhìn thấy tiềm năng của vùng đất trồng hạt cà phê Arabica – loại hạt cao cấp, nhưng lại không có nhà máy chế biến, không thương hiệu, không đầu ra. 

Nhìn thấy tiềm năng đó, và cả sự trăn trở của lãnh đạo địa phương muốn vực dậy vùng nguyên liệu, Phúc Sinh quyết định đầu tư một nhà máy hiện đại với dây chuyền nhập từ Colombia. Tất cả khởi đầu trong niềm tin đây sẽ là vùng đất vàng.

Gần hai mươi doanh nghiệp từng đến Sơn La mở nhà máy cà phê đều thất bại, có những nhà máy còn chưa kịp bóc ni-lông đã phải đóng cửa.

Thế nhưng, khi nhà máy hoàn thành, niềm hứng khởi nhanh chóng nhường chỗ cho thực tế phũ phàng. Anh kể lại “gần hai mươi doanh nghiệp từng đến đây mở nhà máy đều thất bại, có những nhà máy còn chưa kịp bóc ni-lông đã phải đóng cửa.” Nguyên nhân là vì thị trường địa phương đã có những mối làm ăn cố định suốt 40 năm, và Phúc Sinh mới đến bị xem là “giành miếng cơm” nên không được ủng hộ.

Để vượt qua những giai đoạn khó khăn đầu tiên, Phúc Sinh đã chấp nhận trả giá cao hơn, đầu tư cho nông dân học kỹ thuật, trang bị đồ dùng học tập. Ở vùng mà 95% dân số là người dân tộc thiểu số, việc thuyết phục nông dân đi học là một thử thách không hề nhỏ.

Giá cà phê tươi tại địa phương tăng vọt gấp bốn lần, từ 6.500 đồng/kg lên đến 24.000 đồng/kg, làm thay đổi hoàn toàn đời sống kinh tế của người nông dân.

Giữa khó khăn, anh Thông chọn cách giữ vững tinh thần và niềm tin của tập thể. Văn phòng Phúc Sinh tại TP.HCM tiếp tục vận hành, duy trì lợi nhuận từ marketing để nuôi dự án Sơn La. Và rồi cơ hội đã đến sau năm năm kiên trì. 

Khi khủng hoảng giá cà phê toàn cầu xảy ra, hệ thống cung ứng truyền thống bị phá vỡ, và các khách hàng quốc tế bắt đầu tìm đến Phúc Sinh. Năm đó, Phúc Sinh Sơn La bán hết hàng, thu hồi toàn bộ vốn và có lãi lớn. “Giá cà phê tươi tại địa phương tăng vọt gấp bốn lần, từ 6.500 đồng/kg lên đến 24.000 đồng/kg, làm thay đổi hoàn toàn đời sống kinh tế của người nông dân”, anh thuật lại. Từ đó, vùng nguyên liệu này hồi sinh mạnh mẽ, cà phê Sơn La được xuất khẩu sang những thị trường khó tính nhất như Thụy Sĩ và Đức. 

Câu chuyện của Phan Minh Thông và Phúc Sinh cho thấy thành công trong kinh doanh, đặc biệt là ở một ngành truyền thống như nông sản Việt Nam, thường không đến từ việc đi theo lối mòn. Nó đến từ sự sẵn sàng tư duy khác biệt, dũng cảm đầu tư cho tương lai dài hạn và kiên trì bền bỉ vượt qua những thử thách khắc nghiệt.

Những bài học này không chỉ là kim chỉ nam cho Phúc Sinh, mà còn là nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho nhiều doanh nghiệp nông sản Việt nói chung và doanh nghiệp xuất khẩu nói riêng mang khát vọng đưa sản phẩm và thương hiệu Việt vươn tầm thế giới.

Để theo dõi đầy đủ cuộc trò chuyện của Doanh nhân Phan Minh Thông trong chương trình Business Insights, bạn có thể nhấn vào đây.