Trong cuộc trò chuyện cùng Host Trúc Linh tại chương trình Healthier Happier, Th.S Nguyễn Như Quỳnh, chuyên gia tham vấn tâm lý đã bóc tách một sự thật là đa số chúng ta chỉ cuống cuồng tìm “củ sạc” khi mọi thứ đã chạm đáy. Nhưng tự nâng đỡ (self-care) thực sự không phải là một phương án cứu hộ khẩn cấp đó là một sự lựa chọn chủ động để vận hành cuộc đời trơn chu và bền bỉ hơn giữa những điều bất như ý.

“Đi qua” nỗi đau thay vì “Vượt qua”: Nghệ thuật đối diện mất mát

Chúng ta đang sống trong thời đại của những trào lưu “chữa lành” hào nhoáng. Người ta đổ xô đi du lịch, mua sắm hoặc tìm đến những không gian xanh mát để mong tìm lại sự bình yên. Tuy nhiên, nếu mục đích chỉ là để thoát ly thực tại thì khi trở về, nỗi đau và sự trống rỗng vẫn còn đó.

Sự tự nâng đỡ (Self-care) theo Th.S Như Quỳnh “là một quá trình liên tục để tâm và chú tâm, dám dũng cảm đối diện với những góc khuất bên trong mình.” Những khi chúng ta đối diện với đau khổ, ta thường nghĩ mình phải “vượt qua” để xóa sạch nỗi đau. Chính nỗ lực này đôi khi tạo ra áp lực vô hình, khiến chúng ta mắc kẹt trong sự kháng cự.

Sự tự nâng đỡ (Self-care) là một quá trình liên tục để tâm và chú tâm, dám dũng cảm đối diện với những góc khuất bên trong mình.

Thay vào đó, chị Quỳnh chọn cách “đi qua”. Dựa trên mô hình Growing Around Grief của Lois Tonkin, khẳng định “thời gian không làm nỗi đau bé lại nhưng con người sẽ lớn lên, trải nghiệm nhiều điều mới và cuộc sống trở nên lớn hơn nỗi đau đó. Vì vậy để “đi qua” nghịch cảnh, chúng ta cần thực hành:

1. Nhìn thấu nỗi đau: Hiểu rõ ý nghĩa của những gì đã mất đối với hành trình trưởng thành của mình.
2. Chấp nhận tiến trình: Hiểu rằng cảm xúc trồi sụt là tự nhiên; hôm nay ổn nhưng ngày mai có thể lại buồn.
3. Tái định khung: Thay vì hỏi “Tại sao chuyện này xảy ra với tôi?”, hãy tìm kiếm giá trị từ biến cố. Ví dụ: Một mối quan hệ tan vỡ có thể là bài học về việc thiết lập ranh giới cá nhân.

SelfCare.MAP: La bàn cho hành trình tự nâng đỡ

Không có một công thức chung hay danh sách việc cần làm cố định cho tất cả mọi người. Thay vào đó, mô hình Self-care MAP do Th.S Như Quỳnh đúc kết đóng vai trò như một bản đồ để mỗi cá nhân tìm thấy “tọa độ tự do” của riêng mình.

Hành trình chăm sóc và nâng đỡ bản thân là một hành trình tự do và đầy ắp… khi bạn càng vun đắp cho bạn, cuộc đời này sẽ trở nên dễ chịu hơn.

• S (Self-compassion – Tự trắc ẩn): Học cách yêu thương, chấp nhận và tử tế với bản thân, đặc biệt trong những lúc khó khăn, thay vì chỉ trích bản thân. Tử tế với bản thân còn bao hàm khái niệm “nhân tính chung” (Common Humanity). Khi hiểu rằng khổ đau và sai lầm là một phần trải nghiệm chung của nhân loại, bạn sẽ bớt cảm thấy cô độc và ngừng phán xét bản thân khi thấy mình yếu đuối.
• C (Core Values – Giá trị cốt lõi): Những giá trị làm kim chỉ nam, giúp bạn không lạc lối giữa những kỳ vọng của xã hội. 
• M (Mindfulness – Chánh niệm): Sự hiện diện trọn vẹn và trung thực với cảm xúc hiện tại, quan sát suy nghĩ mà không phán xét, giúp giảm căng thẳng và tăng cường sự bình yên.
• A (Awareness & Acceptance – Nhận thức và Chấp nhận): Tự nhận biết mình và tự chấp nhận điều mình có thể làm, điều không thể làm, chấp nhận cả tiến trình của bản thân.
• P (Practice – Thực hành): Cam kết thực hiện bền bỉ nhưng phải đúng với năng lượng của mình, không gượng ép.

Nhiều người thường bào chữa “tôi quá bận để self-care”. Tuy nhiên, tự nâng đỡ không cần 60 phút tách biệt, nó có thể lồng ghép vào từng giây phút làm việc thông qua Micro Self-care, ví dụ như:

• Đứng dậy vươn vai sau nhiều giờ ngồi máy tính.
• Lau sạch mắt kính để nhìn đời rõ ràng hơn.
• Nhỏ một giọt thuốc mắt khi thấy khô cay.

Sự khác biệt giữa tự nâng đỡ và nuông chiều bản thân nằm ở chủ đích. Nuông chiều là bỏ mặc deadline để chạy trốn nhằm thỏa mãn tức thời, còn self-care là trung thực thông báo về tình trạng sức khỏe để tìm sự hỗ trợ, đó là trách nhiệm với bản thân và công việc.

Self-care không phải là ích kỷ. Khi chúng ta vững vàng, chúng ta mới có thể là điểm tựa cho những người yêu thương. Như Th.S Như Quỳnh đã gửi gắm: “Hành trình chăm sóc và nâng đỡ bản thân là một hành trình tự do và đầy ắp… khi bạn càng vun đắp cho bạn, cuộc đời này sẽ trở nên dễ chịu hơn.”

Để theo dõi đầy đủ cuộc trò chuyện của Th.S Như Quỳnh trong chương trình Healthier Happier, bạn có thể nhấn vào đây.