Ngành bán dẫn toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái định hình, và Việt Nam không đứng ngoài cuộc chơi này. Trong dòng chảy ấy, hành trình 46 năm của chuyên gia Nguyễn Thị Bích Yến là minh chứng cho trí tuệ, bản lĩnh và khả năng đi đường dài của người Việt trong những lĩnh vực công nghệ khắt khe nhất.

Mang tinh thần không ngại khó để bắt đầu sự nghiệp với ngành bán dẫn

Hành trình của chuyên gia Nguyễn Thị Bích Yến đến với ngành bán dẫn bắt đầu từ một ngã rẽ không nằm trong kế hoạch. Được đào tạo là kỹ sư Hóa học và từng mong muốn trở về Việt Nam làm nông nghiệp hoặc lọc dầu, nhưng hoàn cảnh đưa chị ở lại Austin, Texas. Từ đó, chị lựa chọn gia nhập Motorola và bắt đầu học lại từ đầu về điện tử, từng bước thích nghi và vươn lên trong một lĩnh vực hoàn toàn mới.

Làm việc trong môi trường kỹ thuật khắc nghiệt, nơi phụ nữ và người châu Á là thiểu số, chị mang theo tinh thần không ngại khó của người con Quảng Trị và tư duy không chấp nhận bỏ cuộc. Bằng sự bền bỉ và kỷ luật tự học, chị dần khẳng định năng lực và trở thành Fellow, một trong 100 chuyên gia nòng cốt giữa hơn 120.000 nhân sự của Motorola. Ở vai trò này, chị tham gia định hướng chiến lược công nghệ dài hạn, giải quyết những bài toán kỹ thuật phức tạp và kết nối doanh nghiệp với các trường đại học.

Sau đó, tại Soitec, chị tiếp tục để lại dấu ấn khi kiên trì theo đuổi việc thương mại hóa công nghệ chất nền từng bị xem là quá đắt để ứng dụng rộng rãi. Bằng tư duy vừa kỹ thuật vừa kinh tế, chị góp phần mở rộng công nghệ này vào các thiết bị di động, tạo ra giá trị thực tiễn và hiệu quả kinh doanh bền vững. Chị từng chia sẻ rằng điều thôi thúc mình đi suốt hành trình đó là mong muốn khẳng định trí tuệ Việt Nam không thua kém ai và sự biết ơn đối với những cơ hội đã giúp mình trưởng thành.

“Tôi là người Việt Nam. Tôi muốn chứng minh trí tuệ Việt không thua kém và luôn trân trọng những cơ hội đã giúp mình phát triển.”

Sự thay đổi và phát triển của ngành bán dẫn

Theo chuyên gia Nguyễn Thị Bích Yến, ngành bán dẫn đang bước vào giai đoạn chuyển mình mang tính cấu trúc. Khi Định luật Moore dần chạm tới giới hạn kinh tế, chi phí cho công nghệ quang khắc tăng nhanh hơn giá trị thu được từ việc thu nhỏ transistor. Trong bối cảnh đó, áp lực cạnh tranh buộc các con chip không chỉ phải nhỏ hơn, mà còn phải mạnh hơn, linh hoạt hơn và ra thị trường nhanh hơn.

Xu hướng chủ đạo của ngành hiện nay là đóng gói tiên tiến. Thay vì tích hợp mọi chức năng vào một con chip lớn, các hệ thống được chia thành những khối chức năng riêng biệt như logic, bộ nhớ hay I/O. Mỗi phần được sản xuất bằng công nghệ phù hợp nhất về chi phí và hiệu năng, sau đó được kết nối hoặc xếp chồng lên nhau. Cách tiếp cận này giúp tối ưu chi phí, tăng khả năng tái sử dụng thiết kế và rút ngắn đáng kể thời gian thương mại hóa sản phẩm.

Trong kỷ nguyên AI, khi nhu cầu xử lý dữ liệu khổng lồ và kết nối tốc độ cao giữa chip tính toán và bộ nhớ trở thành yếu tố then chốt, đóng gói tiên tiến không còn là lựa chọn, mà là nền tảng để ngành bán dẫn tiếp tục phát triển.

“Đóng gói tiên tiến không chỉ là xu hướng công nghệ, mà là con đường để ngành bán dẫn tiến về phía trước.”

Cơ hội và những bước chuẩn bị của Việt Nam

Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn mang tính bản lề, với khoảng thời gian từ năm đến mười năm để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu. Theo chuyên gia Bích Yến, cơ hội thực tế nhất không nằm ở việc theo đuổi tham vọng làm chip từ đầu, mà ở việc tham gia vào những công đoạn phù hợp hơn với năng lực hiện tại, đặc biệt là đóng gói tiên tiến.

Để đạt mục tiêu phát triển nguồn nhân lực quy mô lớn, Việt Nam không nhất thiết phải đào tạo mới hoàn toàn. Việc chuyển đổi đội ngũ kỹ sư từ các ngành Hóa, Lý, Vật liệu, kết hợp với mô hình người đi trước dẫn dắt người đi sau từ cộng đồng chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài, sẽ giúp rút ngắn đáng kể đường đi. Song song đó, việc hình thành các trung tâm nghiên cứu và phòng thí nghiệm dùng chung sẽ tạo nền tảng thực hành và kết nối giữa đào tạo, nghiên cứu và doanh nghiệp.

Theo lộ trình được chia sẻ, đến năm 2026 Việt Nam có thể xây dựng được các trung tâm nghiên cứu chung, và đến năm 2030 từng bước xuất hiện những sản phẩm công nghệ mang dấu ấn Made in Vietnam trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.

Cảm ơn bạn đã theo dõi. Mời bạn tiếp tục lắng nghe trọn vẹn cuộc trò chuyện tại đây cùng Vietsuccess để hiểu rõ hơn những góc nhìn và chia sẻ từ chuyên gia.