Trong bối cảnh đó, câu chuyện xây dựng hệ sinh thái của AgriS và Betrimex đã mở ra những cách tiếp cận mới, lấy tư duy hệ thống và chuẩn mực nông nghiệp hiện đại làm trọng tâm.

Tại mùa 2 của chương trình Modern Farmer, chị Đặng Huỳnh Ức My, Chủ tịch Hội đồng Quản trị AgriS và Betrimex đã giải mã chuyên sâu quá trình chuẩn hóa nông nghiệp, đồng thời tái định vị tư duy để không chỉ phát triển một ngành hàng mà còn kiến tạo “Cửa thắng” (Right to Win) cho toàn bộ nền nông nghiệp Việt Nam khi tham gia sân chơi quốc tế.

Mô hình Sandbox & Demo Farm: Mang tinh hoa về bản địa

Chị Ức My nhắc đến nông nghiệp Úc như một ví dụ điển hình cho mô hình phát triển đáng học hỏi. Tại Úc, nông nghiệp là nghề được trao truyền, tiếp nối qua nhiều thế hệ, những tri thức được tích lũy qua dài hạn giúp người nông dân hình thành tư duy tổ chức và quản trị sản xuất bài bản. 

Bên cạnh đó, các nông trại tại Úc thường có quy mô rất lớn, cho phép quy hoạch đồng bộ và áp dụng cơ giới hóa, công nghệ cao một cách hiệu quả. Nhờ cách tiếp cận này, một nông trường rộng khoảng 2.500 ha tại Úc có thể vận hành chỉ với khoảng 6 nhân sự trực tiếp trên đồng ruộng và một đội ngũ văn phòng khoảng 10 người. Trong khi đó, với diện tích tương đương tại Việt Nam, số lượng lao động thường cao hơn rất nhiều. 

Khi có cơ hội đến Úc “du học” ngành nông nghiệp, AgriS không dừng lại ở việc quan sát mô hình tiên tiến mà còn trực tiếp đầu tư và vận hành mô hình Sandbox (khung cơ chế thử nghiệm) và Demo Farm (nông trường mẫu) như những cấu phần chiến lược để chuyển giao tri thức và công nghệ về Việt Nam. 

Trong đó, Sandbox đóng vai trò là nền tảng dữ liệu, cung cấp tầm nhìn 360 độ để quan sát và thấu hiểu mọi yếu tố tác động đến cây trồng – từ dưới mặt đất, ngang mặt đất đến trên mặt đất. Đây là cách tiếp cận khoa học để hiểu sâu về đất, bởi vì “chúng ta là người tác động lên giá trị của đất mà không hiểu đất thì gần như không thể khai thác tối ưu”, chị My phân tích.

Chúng ta là người tác động lên giá trị của đất mà không hiểu đất thì gần như không thể khai thác tối ưu.

Song song đó, Demo Farm là nền tảng chuyển hóa dữ liệu thành tri thức thực hành. Tại đây, người nông dân không chỉ quan sát mà còn trực tiếp vận hành, thực tập và tự mình đọc hiểu các quy trình canh tác chính xác, biến kiến thức nông học thành kỹ năng thực tiễn trong sản xuất hằng ngày.

Chính cách tiếp cận hệ sinh thái này tạo tiền đề cho những ứng dụng thực tiễn, điển hình là câu chuyện của cây dừa.

Cây dừa: Từ nông sản thô đến hệ sinh thái 250 sản phẩm

Trước đây, ngành dừa Việt Nam chủ yếu xuất khẩu ở dạng thô với giá trị gia tăng thấp. Bằng chiến lược chuyển đổi toàn diện, Betrimex đã tái định nghĩa giá trị của trái dừa, biến một mặt hàng truyền thống thành hệ sinh thái với gần 250 sản phẩm phục vụ thị trường toàn cầu.

Chiến lược này được triển khai trên nhiều lớp giá trị:

• Chế biến sâu: : Thay vì chỉ bán thô, dừa được khai thác toàn diện để tạo ra gần 250 sản phẩm khác nhau, từ thực phẩm, đồ uống, sữa thực vật đến dượjc phẩm và mỹ phẩm. Dầu dừa còn được nghiên cứu để chiết xuất hoạt chất hỗ trợ điều trị ung thư dạ dày, một minh chứng cho tiềm năng của việc chế biến sâu.
• Tư duy “Zero Waste”: Mọi phụ phẩm đều được tận dụng, ví dụ chỉ xơ dừa, mụn dừa, vốn thường bị vứt bỏ gây ô nhiễm, nay được biến thành các sản phẩm có giá trị kinh tế như đất sạch, dây thừng, thảm. Điều này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo thêm nguồn thu nhập đáng kể cho người nông dân.
• Nâng cao thu nhập: Betrimex đặt ra một mục tiêu đầy tham vọng là giúp tăng thu nhập bình quân của người nông dân trồng dừa từ mức 30 triệu đồng/ha/năm lên 120-150 triệu đồng/ha/năm, tạo ra bước ngoặt cho sinh kế người trồng dừa.
• Xây dựng vùng trồng organic quy mô lớn: Demo Farm cho cây dừa trở thành mô hình mẫu cho nông nghiệp hữu cơ dài hạn. Với vòng đời của cây dừa lên tới 60-80 năm, việc xây dựng vùng trồng organic theo chuẩn quốc tế tạo ra nền tảng vững chắc để nhiều thế hệ có thể gắn bó với cây trồng này.

Với những gì làm được trên cây dừa, AgriS và Betrimex đang tạo ra bài học, tầm nhìn chiến lược để mở ra “Cửa thắng” cho toàn bộ nền nông nghiệp Việt Nam.

Mở “Cửa thắng” cho nông sản Việt từ tư duy hệ thống và sức mạnh hiệp lực

Theo chị Ức My, “Cửa thắng (Right To Win) của nông nghiệp Việt không chỉ là bán được hàng, mà là khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu với vị thế chủ động và bình đẳng.” Tuy nhiên chị đã chỉ ra một nghịch lý lớn nằm ở tư duy:

• Góc nhìn “Inside Out” (Từ trong nhìn ra): Nhiều doanh nghiệp Việt còn rụt rè, tự ti, coi việc kinh doanh là “bí mật”, hoạt động lẻ tẻ và thiếu liên kết. Chúng ta đứng trong nhà và cảm thấy e ngại khi bước ra thế giới bên ngoài.

• Góc nhìn “Outside In” (Từ ngoài nhìn vào): Thế giới lại đang nhìn nhận Việt Nam như một nhà cung ứng nông sản quan trọng. Hàng “Made in Vietnam” đã có mặt ở khắp nơi. Nói cách khác, “vận hội Việt Nam đang được cả thế giới chấp nhận” nhưng chính chúng ta lại chưa sẵn sàng để nắm bắt cơ hội đó.

Cửa thắng của nông nghiệp Việt không chỉ là bán được hàng, mà là khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu với vị thế chủ động và bình đẳng.

Để phá bỏ rào cản này và cùng nhau mở “Cửa thắng”, chị My cho rằng cần có sự hiệp lực và đồng lòng. Dựa trên hành trình của AgriS, chị đúc kết 3 yếu tố then chốt để mở ra “Cửa thắng” cho nông sản Việt:

• Am hiểu “luật chơi” quốc tế: Phải trang bị năng lực để đàm phán, xây dựng các hợp đồng thương mại chặt chẽ, hiểu rõ các rủi ro và có điều khoản bảo vệ quyền lợi của mình, thay vì tham gia một cách bị động và chịu thiệt.
• Xây dựng nền tảng kết nối: Cần có những đơn vị tiên phong đứng ra làm cầu nối, tạo ra một “sân chơi” chung minh bạch, kết nối tất cả các bên liên quan (nhà nông, nhà khoa học, tổ chức tài chính, chính quyền) để giải các bài toán lớn về tài chính, công nghệ và thị trường.
• Hiệp lực để tạo sức mạnh chung: Phá bỏ tư duy giữ “bí mật kinh doanh” một cách cực đoan. Thay vào đó, hãy chia sẻ tri thức, hệ thống hóa năng lực chung để cùng nhau nâng cao vị thế thương mại của cả một ngành hàng, của cả quốc gia.

Câu chuyện của AgriS và Betrimex không chỉ là về công nghệ cao, về tài chính hay các thương vụ quốc tế. Trên hết, đó là câu chuyện về một cuộc chuyển đổi trong tư duy: dám bước ra thế giới để học hỏi, dám trở về để chia sẻ tri thức, và dám đứng ra để kết nối, kiến tạo nên một hệ sinh thái bền vững.

Để lắng nghe đầy đủ nội dung chia sẻ của chị Ức My về chủ đề “Right To Win” – Cửa thắng của nông nghiệp Việt, mời quý vị khán giả đón xem tại đây.