Tiến sĩ Nguyễn Thụy Phương là Tiến sĩ Giáo dục học, nghiên cứu viên tại Đại học Geneva, vừa tiến hành nghiên cứu giải thực dân văn hóa và lịch sử giáo dục thuộc địa, vừa là chuyên gia tư vấn, thẩm định và hợp tác các dự án giáo dục và đào tạo tại Pháp, Thụy Sỹ và Việt Nam.

Chị cũng đảm nhận vai trò Giám đốc Quan hệ đối ngoại Á châu, nhà khai vấn & đào tạo của Modus Operandi International Institute (Pháp), chuyên về khai vấn học đường và cuộc đời. Chị đã thực hiện hội thảo và khai vấn, đào tạo cho FPT, Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân, Đại học Thăng Long, Navigos Search, ActionAid Vietnam, Faros Education & Consulting, Viện tâm lý Pháp – Việt.

Trong chương trình The Quoc Khanh Show gần đây, chị Thụy Phương đã có những chia sẻ về “Phương thức Hành động Xuất sắc và Đặc thù” được giới thiệu trong cuốn sách “Trực giác và thiên bẩm sáng tạo của bạn – Mo2i”. Bằng cách giải mã bộ ba chữ “TH”, chị không chỉ mang đến góc nhìn mới mẻ về phát triển năng lực cá nhân mà còn cung cấp công cụ hữu hiệu giúp mỗi người nhận diện được miền xuất sắc của riêng mình.

“Miền xuất sắc” của cá nhân là gì?

Theo Tiến sĩ Nguyễn Thụy Phương, “miền xuất sắc” hay năng lực xuất sắc là những việc mà một người làm rất thuần thục, dễ dàng, đến mức họ không nhận ra đó là điểm mạnh hay siêu năng lực của mình.

Khác với sở thích, kỹ năng hay chuyên môn nghề nghiệp, “miền xuất sắc” là cách thức hành động đặc trưng, được hình thành và in sâu trong vô thức từ giai đoạn 0–16 tuổi. “Miền xuất sắc của mỗi người tồn tại âm thầm nhưng bền bỉ, giống như những ông thần đèn của Aladdin, luôn ở đó, chỉ chờ được đánh thức,” – chị Phương chia sẻ hình ảnh ví von.

Miền xuất sắc hay năng lực xuất sắc là những việc mà một người làm rất thuần thục, dễ dàng.

Chẳng hạn, một người sẽ cảm thấy dễ chịu khi mọi thứ xung quanh được sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp sẽ có xu hướng lặp đi lặp lại hành động sắp xếp mọi thứ theo trật tự dù là đồ vật, công việc hay mối quan hệ. Hành động đó lặp lại lặp lại một cách bản năng và tự nhiên, khiến họ có năng lực sắp xếp và điều chỉnh mọi thứ rất tốt. Đó là dấu hiệu của miền xuất sắc.

Miền xuất sắc không phụ thuộc vào khả năng thiên phú, mà hiện diện từ rất sớm, gắn liền với cách cá nhân tác động lên thế giới. Việc đặt tên cho miền xuất sắc giúp ta hiểu được vì sao mình làm điều gì đó dễ dàng và làm điều dễ dàng đó ra sao.

Miền xuất sắc của mỗi người tồn tại âm thầm nhưng bền bỉ, giống như những ông thần đèn của Aladdin, luôn ở đó, chỉ chờ được đánh thức.

Ba chữ “TH” nhận diện năng lực xuất sắc

Để khám phá miền xuất sắc, chị Phương đã giới thiệu phương pháp Mo2i viết tắt của Modus Operandi d’Identité do chuyên gia người Pháp Joel Guillon phát minh. 

Phương pháp này dựa trên ba trụ cột khoa học chính: tâm lý học tích cực, khoa học thần kinh và bản thể tự sự. Thông qua các phiên khai vấn, người được khai vấn sẽ đi qua các bước như:

• Kể chi tiết 4-6 câu chuyện mà người được khai vấn rất thích làm và chủ động làm những việc đó.
• Tái hiện bằng hình ảnh: Chuyển câu chuyện từ ngôn ngữ nói sang ngôn ngữ hình ảnh.
• Viết thơ: Biểu đạt bản thể hành động bằng cách cô đọng qua các câu thơ.
• Câu tổng kết: Chắt lọc thành câu tổng kết rằng: “Tài nghệ của tôi là…” để mô tả miền xuất sắc một cách rõ ràng và cô đọng.

Dù phương pháp Mo2i sẽ giúp khám phá miền xuất sắc một cách chuyên sâu nhưng công cụ này không thể phát huy tác dụng nếu không có sự đồng hành của nhà khai vấn. 

Vì vậy, chị Phương đã chia sẻ ba dấu hiệu đơn giản có thể dễ dàng tự thực hiện để nhận diện đặc trưng cho năng lực xuất sắc, viết tắt là “3TH”:

1. Thôi thúc: Đây là một cảm giác nội tại rất rõ ràng thể hiện qua sự khó chịu khi chứng kiến điều gì đó chưa ổn, chưa đúng. Nó thôi thúc cá nhân hành động, dù không ai yêu cầu. Ví dụ, một học sinh luôn chủ động đứng ra tổ chức, sắp xếp lại nhóm học khi thấy bạn bè thiếu liên kết. Đó chính là thôi thúc từ bên trong muốn kiến tạo trật tự, kết nối.
   
2. Thuần thục: Khi một người hành động đúng với miền xuất sắc của mình, mọi thứ diễn ra trôi chảy, dễ dàng. Họ không cần học quá nhiều, không cần chuẩn bị quá kỹ nhưng vẫn làm rất tốt. Ví dụ, một người dễ dàng kết nối được mọi người với nhau trong những buổi họp mặt dù không qua bất kỳ lớp đào tạo giao tiếp nào.
   
3. Thích thú: Dù hành động đó có lặp đi lặp lại, người thực hiện vẫn tìm thấy sự say mê, niềm vui khi làm. Đó có thể là việc dạy học, viết lách, tạo hệ thống, xây dựng giải pháp… Cảm xúc hứng khởi này là tín hiệu của miền xuất sắc.

Ngoài ra, một dấu hiệu thú vị khác khiến nhiều người chưa nhìn ra được năng lực xuất sắc của mình là sự tầm thường hóa những gì mình làm thành thục. Do đã quá quen thuộc và dễ dàng với hành động đó, họ cho rằng “ai cũng làm được”, hoặc “do may mắn”. Ví dụ, một người truyền tải kiến thức đến người khác rất rõ ràng, dễ hiểu nhưng lại cho rằng “mình làm được thì người khác cũng làm được” – trong khi đó lại là biểu hiện rõ rệt của một người có khả năng giảng giải kiến thức cho người khác.

Tác dụng thực tiễn của việc khám phá miền xuất sắc

Khám phá miền xuất sắc không đơn thuần là quá trình nhận diện bản thân, mà là cả một hành trình chuyển hóa sâu sắc với sự thấu hiểu và mục đích sống rõ ràng. 

Bạn không cần phải bồi đắp sự tự tin từ bên ngoài mà nó đã nằm sẵn bên trong, nó xuất phát từ miền hành động xuất sắc của bạn.

Theo chị Phương, những tác dụng nổi bật của việc khám phá miền xuất sắc như sau:

• Nâng cao sự tự tin: Khi nhận diện được miền xuất sắc của chính mình, sự tự tin sẽ được tăng lên, nó đến từ bên trong mà không cần phải tìm kiếm hay làm đầy từ bên ngoài.
  
• Căn chỉnh sự nghiệp: Người trưởng thành có thể đưa ra quyết định thay đổi hay bắt đầu lại công việc một cách sáng suốt, dựa trên năng lực lõi của bản thân.
  
• Tái thiết cuộc đời thứ hai: Với những ai sắp nghỉ hưu hoặc đã rời khỏi công việc chính, việc khám phá miền xuất sắc giúp họ khởi động lại với một phiên bản ý nghĩa hơn, sáng rõ hơn, tràn đầy tinh thần cống hiến.
  
• Hàn gắn mâu thuẫn nội tâm và quan hệ: Nhận diện được hành động đặc trưng giúp mỗi người hiểu rõ vai trò của mình trong các mối quan hệ, từ đó làm lành, kết nối, và phát triển một cách có ý thức.
  
• Hướng nghiệp cho thế hệ trẻ: Giúp cha mẹ, thầy cô đồng hành cùng học sinh trong việc định hướng học tập và nghề nghiệp.

Chúng ta thường đợi đến lúc khủng hoảng, mỏi mệt, chán nản mới đi tìm lại chính mình. Thông qua công cụ và cách thức khám phá năng lực xuất sắc do Nhà giáo dục Thụy Phương chia sẻ, chúng ta hoàn toàn có thể chủ động bắt đầu hành trình hiểu mình và sống đúng với năng lực xuất sắc tự nhiên của bản thân. 

Quote: “Đừng đợi đến lúc thấy mỏi mệt, chán nản mới đi tìm chính mình. Hãy bắt đầu hành trình khám phá ‘miền xuất sắc’ – nơi bản thể hành động của bạn vẫn đang âm thầm chờ được đánh thức.”

Để theo dõi đầy đủ cuộc trò chuyện của chị Thụy Phương trong chương trình The Quoc Khanh Show, bạn có thể nhấn vào đây.